HanHanh.comHân Hạnh
Lễ ở trường học

Phát biểu của hiệu trưởng ngày 20/11: bài mẫu cảm ơn thầy cô và lời đáp học sinh

Bài phát biểu ngày Nhà giáo của hiệu trưởng: khung sáu phút, bài mẫu trường THPT, lời đáp sau phần tri ân của học sinh, phụ huynh và lời trong buổi gặp mặt.

Middle aged teacher in a light blue blouse speaking at a podium in a school hall in Can Tho, viewed from the back row, colleagues holding bouquets in their laps

Trong lễ 20/11, hiệu trưởng nói hai lần với hai vai khác nhau: một bài diễn văn chừng năm đến bảy phút thay mặt nhà trường ôn truyền thống và cảm ơn đồng nghiệp, rồi một lời đáp ngắn chừng một phút sau khi học sinh, phụ huynh bày tỏ lòng biết ơn. Nhiều bài chỉ chuẩn bị phần đầu, đến lúc đáp lời thì nói lặp lại diễn văn hoặc cảm ơn chung chung.

Bài này đưa khung cho cả hai phần, một bài mẫu tự viết cho trường THPT giả định, cách nhắc tới thầy cô nghỉ hưu và thầy cô đã mất, cách ghi nhận đồng nghiệp mà không thành thiên vị, và lời nói trong buổi gặp mặt thân mật buổi chiều hoặc tối hôm đó.

Hiệu trưởng vừa là chủ nhà vừa là một nhà giáo

Ở lễ khai giảng, hiệu trưởng là người dẫn dắt nhà trường bước vào năm học. Ở lễ 20/11, vị trí tinh tế hơn: hiệu trưởng thay mặt nhà trường cảm ơn khách và cha mẹ học sinh, đồng thời cũng là một giáo viên đứng chung hàng với đồng nghiệp đón lời tri ân. Bài phát biểu lệch về phía nào cũng dễ gây cảm giác lạ: quá trang trọng thì xa cách với thầy cô, quá thân mật thì khách mời thấy mình bị bỏ ra ngoài.

Cách cân đơn giản là chia bài thành hai nửa. Nửa đầu hướng ra ngoài: chào khách, cảm ơn chính quyền, cha mẹ học sinh và cựu học sinh, ôn ngày truyền thống. Nửa sau hướng vào trong: nói với đồng nghiệp bằng giọng của người cùng nghề, nhắc những việc cụ thể thầy cô đã làm, và nói với học sinh rằng lời biết ơn tốt nhất là cách các em học, các em sống.

Bài 20/11 cũng không phải nơi tổng kết thi đua. Thành tích phong trào, nếu cần, đã có trong quyết định khen thưởng sẽ được công bố ở phần sau. Diễn văn chỉ nên nhắc một hai việc mà cả trường tự hào, kể như một câu chuyện ngắn để mọi người cùng nhớ.

Khung bài khoảng sáu phút

Bảng dưới chia một bài chừng bảy trăm chữ. Nếu lễ có nhiều phần, bạn có thể rút xuống bốn phút bằng cách gộp đoạn truyền thống với đoạn cảm ơn khách.

ĐoạnThời lượngNói gìLưu ý
Chào30–45 giâyĐại biểu cao nhất theo tên, thầy cô nghỉ hưu, đồng nghiệp, phụ huynh, học sinhKhông đọc lại cả danh sách người dẫn đã giới thiệu
Truyền thống60 giâyMột câu về ngày 20/11, phần lớn nói về trường mìnhTránh trích dẫn dài
Cảm ơn khách và cha mẹ60 giâyViệc cụ thể chính quyền, phụ huynh đã cùng làm với trườngNói tên việc, không tâng bốc
Nói với đồng nghiệp120 giâyGhi nhận công sức, nhắc thầy cô nghỉ hưu, thầy cô mớiGiọng người cùng nghề
Nói với học sinh60 giâyLời biết ơn thể hiện qua việc học, việc sốngKhông răn dạy
Chúc30 giâySức khoẻ, bình an cho mọi ngườiMột câu, gọn

Đếm chữ sau khi viết và đọc to bấm giờ một lần. Bài 20/11 hay bị dài ra ở đoạn cảm ơn, vì người viết sợ sót đơn vị; hãy cảm ơn chung các đơn vị và chỉ nêu tên những ai có việc làm cụ thể trong năm.

Bài mẫu cho một trường THPT (tên và chi tiết giả định)

Bài dưới viết cho Trường THPT Z ở phường X. Bạn giữ cấu trúc, thay bằng chuyện thật của trường mình.

“Kính thưa ông Đỗ Văn L, đại diện Ủy ban nhân dân phường X; kính thưa các thầy cô giáo đã nghỉ hưu đã về thăm trường; thưa quý vị phụ huynh, thưa các thầy cô đồng nghiệp cùng các em học sinh thân mến! Mỗi năm đến ngày này, phòng hội đồng của trường lại thơm mùi hoa, và trên bàn mỗi thầy cô lại có vài tấm thiệp viết tay. Những tấm thiệp đó, có khi chỉ ba dòng, là phần thưởng mà nghề dạy học dành cho người theo nó.”

“Năm nay trường chúng ta tròn hai mươi lăm năm thành lập. Hai mươi lăm năm trước, lớp học đầu tiên chỉ có sáu phòng và mười tám thầy cô. Nhiều người trong số đó đang ngồi ở hàng ghế đầu sáng nay. Thay mặt Ban giám hiệu, xin được gửi tới các thầy cô lời cảm ơn vì đã đặt những viên gạch đầu tiên cho mái trường.”

“Xin cảm ơn Ủy ban nhân dân phường X đã cùng nhà trường làm lại mái che nhà xe trong mùa hè. Cảm ơn Ban đại diện cha mẹ học sinh và các bậc phụ huynh đã luôn lắng nghe, góp ý thẳng thắn và đồng hành trong những buổi trải nghiệm của các em.”

“Thưa các thầy cô đồng nghiệp, ai trong chúng ta cũng biết nghề này có những buổi tối chấm bài tới khuya, những cuộc gọi của phụ huynh lúc chín giờ đêm, những em học sinh mình lo mà không biết nói với ai. Năm học vừa qua, các thầy cô tổ Ngữ văn đã mở câu lạc bộ đọc sách mỗi trưa thứ Năm, các thầy cô tổ Tự nhiên đã dẫn học sinh đi đo chất lượng nước con kênh cạnh trường. Những việc ấy không có trong chỉ tiêu nào, nhưng học trò sẽ nhớ.”

“Các em học sinh thân mến, lời cảm ơn của các em sáng nay làm các thầy cô rất vui. Nhưng điều làm thầy cô vui lâu hơn là thấy các em sống tử tế với nhau, dám hỏi khi chưa hiểu và dám nhận khi mình sai. Kính chúc quý vị đại biểu, quý phụ huynh, các thầy cô sức khoẻ và bình an; chúc các em một năm học vững vàng. Xin trân trọng cảm ơn!”

Lời đáp sau phần tri ân của học sinh và phụ huynh

Sau khi đại diện học sinh và cha mẹ học sinh phát biểu, nhiều chương trình mời hiệu trưởng lên đáp lời, thường kèm nhận hoa. Lời đáp chỉ nên dài chừng một phút và phải có một chi tiết lấy từ chính lời vừa nghe; đó là dấu hiệu cho thấy người đáp thực sự lắng nghe chứ không đọc bài soạn sẵn.

Ví dụ giả định, sau khi bạn Trần Minh H lớp 11A2 kể chuyện cô chủ nhiệm đến tận nhà động viên: “Thay mặt các thầy cô, xin cảm ơn em Minh H và các em học sinh. Câu chuyện em vừa kể về cô chủ nhiệm, có lẽ nhiều thầy cô ngồi đây cũng đã từng có những buổi tối như vậy. Xin cảm ơn bà Trưởng ban đại diện cha mẹ học sinh và các bậc phụ huynh đã tin tưởng gửi gắm các em. Nhà trường xin hứa sẽ tiếp tục cùng gia đình chăm lo cho các em một cách tốt nhất.”

Muốn có chi tiết để đáp, hãy ngồi gần sân khấu, cầm sẵn tờ giấy nhỏ ghi lại một câu trong mỗi lời phát biểu. Nếu không kịp ghi, một câu chung vẫn được, nhưng tránh nhắc lại nguyên các ý đã nói trong diễn văn trước đó.

Nhắc thầy cô nghỉ hưu, thầy cô đã mất, thầy cô mới về

Thầy cô nghỉ hưu năm nay. Nêu tên, môn dạy và số năm gắn bó; nếu người dẫn đã có phần chúc mừng riêng, diễn văn chỉ cần một câu gửi lời cảm ơn và hẹn gặp lại ở các buổi lễ sau.

Thầy cô đã mất. Nhiều trường dành một câu trong diễn văn để tưởng nhớ những thầy cô đã ra đi, giọng trầm và ngắn: “Trong ngày vui này, nhà trường xin dành một lời tưởng nhớ tới thầy Bùi Văn P và cô Lý Thị Q, những người đã cùng xây dựng trường từ những ngày đầu.” Hỏi ý gia đình trước nếu thầy cô mới mất gần đây.

Thầy cô mới về trường. Một câu chào đón ấm áp giúp giáo viên trẻ hoặc giáo viên mới chuyển đến thấy mình thuộc về tập thể: nêu tên, môn dạy và lời mong muốn gắn bó.

Nhân viên không đứng lớp. Cô văn thư, bác bảo vệ, cô cấp dưỡng, nhân viên thư viện cũng là người của nhà trường. Một câu cảm ơn đích danh bộ phận họ thường được nhớ lâu hơn cả bài diễn văn.

Ghi nhận đồng nghiệp mà không thành thiên vị

Nêu việc cụ thể làm bài phát biểu sống động, nhưng cũng dễ khiến người không được nhắc thấy chạnh lòng. Vài nguyên tắc giữ cân bằng:

  • Nêu việc theo tổ chuyên môn hoặc nhóm, ít khi nêu riêng một cá nhân, trừ thầy cô nghỉ hưu và thầy cô có giải thưởng đã được công bố.
  • Chọn việc từ nhiều tổ khác nhau, cả tổ văn phòng, không dồn hết vào một tổ có thành tích nổi.
  • Không so sánh: tránh câu như “tổ này làm tốt hơn năm trước nhiều” vì người nghe sẽ tự hỏi năm trước có vấn đề gì.
  • Không nhắc kết quả thi đua cá nhân trong diễn văn, để dành cho quyết định khen thưởng.
  • Hỏi trưởng các tổ một tuần trước lễ: “Năm nay tổ mình có việc gì muốn được nhắc?” — vừa có chất liệu, vừa tránh bỏ sót.

Buổi gặp mặt thân mật chiều hoặc tối 20/11 trong nội bộ trường là chỗ hợp hơn để nói lời riêng với từng người. Ở đó hiệu trưởng nói chừng hai phút, giọng nhẹ, cảm ơn công đoàn đã lo buổi gặp mặt, chúc mọi người một buổi vui, không nhắc chỉ tiêu, không nhắc việc tồn đọng. Lời ngắn ở buổi gặp mặt thường được nhớ hơn bài dài buổi sáng.

Những câu nên tránh trong diễn văn ngày 20/11

Một số câu xuất hiện trong rất nhiều bài phát biểu 20/11, đến mức người nghe đoán trước được câu sau. Thay chúng bằng chi tiết thật của trường làm bài nói khác hẳn:

  • Câu ví nghề giáo với người lái đò, ngọn nến, con tằm nhả tơ: hình ảnh đã quá quen, dùng một lần trong cả bài là tối đa, tốt hơn là kể một buổi tối chấm bài có thật.
  • Câu khẳng định chung về sự cao quý của nghề mà không kèm việc cụ thể: người nghe gật đầu nhưng không nhớ.
  • Lời phê bình gián tiếp như nhắc chuyện vài thầy cô chưa nhiệt tình: ngày tri ân không phải lúc góp ý, để dành cho cuộc họp hội đồng.
  • Câu kể khó khăn của trường dưới dạng than phiền với đại biểu: nếu cần kiến nghị, gửi văn bản riêng hoặc trao đổi sau buổi lễ.
  • Chuỗi lời cảm ơn kéo dài qua từng đơn vị, từng cá nhân tài trợ: cảm ơn chung và ghi tên đầy đủ trong thư cảm ơn gửi sau.
  • Lời chúc nhiều tầng như chúc mạnh khoẻ, hạnh phúc, thành công, vạn sự như ý: chọn một hai lời chúc thật lòng là đủ.

Đọc lại bản nháp và tự hỏi: câu nào chỉ trường mình mới nói được? Nếu cả bài không có câu nào như vậy, nghĩa là bài có thể đọc ở bất kỳ trường nào, và người nghe cũng sẽ cảm thấy thế.

Câu hỏi thường gặp

Bài phát biểu của hiệu trưởng ngày 20/11 nên dài bao lâu?

Khoảng năm đến bảy phút, tức chừng sáu trăm đến tám trăm chữ khi đọc chậm. Nếu lễ có nhiều phần như khen thưởng, chúc mừng nghỉ hưu và văn nghệ, nên rút về bốn đến năm phút.

Có cần chuẩn bị lời đáp riêng sau phần tri ân của học sinh không?

Nên chuẩn bị khung ba câu: cảm ơn học sinh, cảm ơn phụ huynh, một lời hứa của nhà trường. Khi nghe phát biểu, ghi thêm một chi tiết để chèn vào, giúp lời đáp tự nhiên và cho thấy mình thực sự lắng nghe.

Có nên nêu tên từng giáo viên xuất sắc trong diễn văn?

Không nên nêu nhiều tên cá nhân, vì dễ khiến người khác chạnh lòng và trùng với phần khen thưởng. Nêu việc theo tổ, theo nhóm, và để phần công bố quyết định khen thưởng làm nhiệm vụ ghi nhận cá nhân.

Diễn văn 20/11 có cần nói về nguồn gốc ngày Nhà giáo Việt Nam?

Một câu là đủ, vì người dẫn thường đã nhắc. Phần lớn thời lượng nên dành cho truyền thống của trường mình, đồng nghiệp đang có mặt và những việc thật trong năm học.

Hiệu trưởng mới về trường thì phát biểu 20/11 thế nào cho phải?

Nên khiêm tốn, cảm ơn những thế hệ đi trước đã xây dựng trường, nhắc một hai điều mình đã thấy và trân trọng trong những tháng đầu. Tránh nói kế hoạch thay đổi lớn trong buổi lễ tri ân; để dành cho cuộc họp hội đồng.

Có thể dùng thơ trong bài phát biểu 20/11 không?

Có thể trích một hai câu ca dao quen thuộc về thầy trò hoặc tự viết vài câu, nhưng tránh chép nguyên bài thơ, lời bài hát có bản quyền. Đọc thơ dài trên bục dễ làm bài nói chùng xuống, nên giữ ngắn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138