Lễ bế giảng, hay lễ tổng kết năm học, là buổi lễ có nhiều tên người được đọc nhất trong năm: học sinh được khen, lớp có phong trào tốt, giáo viên, phụ huynh hỗ trợ nhà trường. Lời dẫn tốt ở buổi này là lời dẫn giúp phần trao thưởng diễn ra nhanh, rõ, công bằng, và không khiến em nào ngồi dưới cảm thấy mình đang đứng cuối một bảng xếp hạng.
Bài viết đưa khung chương trình khoảng 60 phút, lời mẫu cho người dẫn từ mở đầu tới dặn dò hè, cách tổ chức đọc tên và lên nhận thưởng theo nhóm, cùng lời chia tay dành cho khối cuối cấp. Tên trường, tên người, số lượng đều là giả định.
Lễ bế giảng khác lễ khai giảng ở chỗ nào
Lễ khai giảng có nhiều nghi thức mở đầu; lễ bế giảng thì nặng phần tổng kết và khen thưởng. Thành phần dự thường gọn hơn: đại biểu chính quyền có thể ít hơn, nhưng phụ huynh đến đông vì muốn thấy con lên sân khấu. Thời tiết cuối tháng Năm thường nóng, học sinh đã có tâm trạng nghỉ hè, nên buổi lễ cần gọn hơn lễ khai giảng.
Nội dung cốt lõi thường gồm: nghi lễ chào cờ, tuyên bố lý do và giới thiệu đại biểu, báo cáo tổng kết năm học do một thành viên ban giám hiệu trình bày, công bố quyết định khen thưởng, trao thưởng, phát biểu của đại biểu hoặc ban đại diện cha mẹ học sinh, lời chia tay khối cuối cấp, dặn dò hè và bế mạc. Một số trường thêm văn nghệ ngắn ở đầu buổi.
Người dẫn ở lễ bế giảng phải phối hợp chặt với bộ phận chuẩn bị phần thưởng hơn bất kỳ ai khác. Bạn cần biết giấy khen được xếp theo thứ tự nào, ai đứng trao, học sinh lên theo lối nào, xuống theo lối nào. Kịch bản lời nói có hay đến đâu mà khâu này rối thì buổi lễ vẫn kéo dài và mất trật tự.
Khung chương trình lễ tổng kết khoảng 60 phút
Thứ tự dưới đây phổ biến ở trường tiểu học, THCS và THPT. Trường đông học sinh có thể tách lễ khen thưởng theo khối vào các buổi khác nhau để rút ngắn thời gian ngồi ngoài nắng.
| Phần | Thời lượng gợi ý | Ghi chú cho người dẫn |
|---|---|---|
| Ổn định, văn nghệ ngắn | 10 phút | Một hai tiết mục, không kéo dài |
| Chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu | 5–7 phút | Đọc theo danh sách duyệt |
| Báo cáo tổng kết năm học | 8–10 phút | Mời người trình bày, không tóm tắt lại |
| Công bố quyết định khen thưởng | 3 phút | Mời người đọc quyết định |
| Trao thưởng theo nhóm | 15–20 phút | Đọc tên theo khối, theo lớp, mỗi lượt một nhóm |
| Phát biểu của đại biểu, ban đại diện cha mẹ học sinh | 5 phút | Mời và cảm ơn |
| Chia tay khối cuối cấp | 5 phút | Lời dẫn ấm, có thể kèm tặng hoa |
| Dặn dò hè, bế mạc | 3–5 phút | Mời ban giám hiệu hoặc tổng phụ trách dặn dò |
Phần trao thưởng chiếm thời gian nhiều nhất. Nếu số học sinh được khen lên tới vài trăm, hãy đề xuất trao theo lớp tại lớp sau buổi lễ, trên sân khấu chỉ trao đại diện mỗi khối, để buổi lễ không kéo quá một giờ.
Lời mở đầu và lời mời báo cáo tổng kết
Lời mở đầu buổi tổng kết có thể nhắc tới cảm giác cuối năm: một năm học đã qua, những cây phượng đã nở. Nhưng giữ ngắn, vì học sinh đã nghe hình ảnh hoa phượng, tiếng ve rất nhiều lần. Ví dụ giả định: “Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa quý thầy cô, quý vị phụ huynh cùng toàn thể các em học sinh thân mến! Sau chín tháng học tập và rèn luyện, hôm nay Trường Tiểu học V long trọng tổ chức lễ tổng kết năm học. Thay mặt Ban tổ chức, xin trân trọng cảm ơn quý vị đại biểu và quý phụ huynh đã đến dự.”
Phần báo cáo tổng kết do một thành viên ban giám hiệu trình bày. Lời mời của người dẫn chỉ cần rõ chức danh: “Trân trọng kính mời cô Đặng Thị R, Phó Hiệu trưởng nhà trường, lên trình bày báo cáo tổng kết năm học.” Sau báo cáo, người dẫn cảm ơn một câu và chuyển ngay sang phần khen thưởng, không nhắc lại số liệu vừa đọc.
Nếu báo cáo dài, người dẫn có thể đề xuất từ trước với ban giám hiệu chỉ đọc bản tóm tắt chừng năm phút trên loa, bản đầy đủ gửi cho đại biểu và đăng ở bảng tin. Học sinh tiểu học khó ngồi nghe mười phút con số. Đây là đề xuất của người dẫn ở buổi họp chuẩn bị, không phải điều tự quyết trong lúc lễ đang diễn ra.
Dẫn phần khen thưởng mà không thành bảng xếp hạng
Đọc tên theo lớp, theo bảng chữ cái. Trong một danh hiệu, đọc tên học sinh theo lớp rồi theo thứ tự chữ cái của tên, không đọc theo điểm từ cao xuống thấp. Điểm số cụ thể không đọc trên loa.
Gọi theo nhóm, không gọi từng em. Ví dụ giả định: “Xin mời các em học sinh lớp 3A được khen thưởng năm học này lên sân khấu.” Cả nhóm lên cùng lúc, đứng thành hàng, đại biểu trao rồi chụp một ảnh chung. Cách này nhanh hơn và học sinh nhỏ đỡ run.
Đọc đúng tên danh hiệu theo quyết định. Tên danh hiệu khen thưởng ở từng cấp học do quy định của ngành và quyết định của nhà trường; người dẫn đọc đúng chữ trong quyết định, không tự thêm từ “nhất”, “đứng đầu”.
Có lời dành cho cả các em không lên sân khấu. Trước hoặc sau phần trao thưởng, một câu như “Mỗi em ngồi ở đây đều đã có một năm học nhiều cố gắng, mỗi người theo một cách riêng. Xin một tràng pháo tay cho tất cả các bạn.” giúp buổi lễ là của mọi học sinh.
Không bình luận thêm về từng em. Câu như “em này học giỏi nhất khối” hay “năm sau cố lên để được lên đây” nghe vô hại nhưng làm phép so sánh mà buổi lễ nên tránh, nhất là với học sinh nhỏ.
Khen thưởng tập thể lớp, giáo viên và phụ huynh
Ngoài học sinh, lễ tổng kết thường có phần ghi nhận tập thể và người lớn. Lời dẫn cho từng nhóm có thể như sau:
- Tập thể lớp có phong trào tốt: “Xin mời đại diện các lớp có thành tích trong phong trào năm học lên nhận phần thưởng.” Mời lớp trưởng cùng giáo viên chủ nhiệm.
- Giáo viên được khen: mời người đọc quyết định, sau đó mời giáo viên lên nhận, nêu tên và tổ chuyên môn, không bình luận.
- Phụ huynh hỗ trợ nhà trường: “Năm học vừa qua, nhiều phụ huynh đã cùng nhà trường làm sân chơi, tổ chức buổi trải nghiệm. Xin mời đại diện các bậc phụ huynh lên nhận thư cảm ơn của nhà trường.”
- Nhà tài trợ học bổng: nêu tên đơn vị theo đúng cách họ muốn được ghi, giới thiệu ngắn, không quảng cáo sản phẩm của họ trên loa.
- Cán bộ, nhân viên: một lời cảm ơn đích danh các bộ phận bảo vệ, cấp dưỡng, thư viện, văn phòng nếu trường muốn ghi nhận.
Phần ghi nhận người lớn nên gọn và để sau khi học sinh đã nhận thưởng xong, vì học sinh nhỏ ngồi chờ lâu sẽ mất trật tự. Nếu thời gian eo hẹp, có thể chuyển phần này vào hội nghị cuối năm của hội đồng.
Lời chia tay khối cuối cấp và dặn dò mùa hè
Với trường có khối cuối cấp, lời chia tay là phần nhiều cảm xúc. Người dẫn nói ngắn, để phần chính cho ban giám hiệu hoặc giáo viên chủ nhiệm. Ví dụ giả định ở trường tiểu học: “Năm học này cũng là năm cuối cùng các bạn khối 5 học dưới mái trường V. Năm năm trước các bạn còn bỡ ngỡ ngày đầu vào lớp 1, hôm nay các bạn chuẩn bị bước sang một ngôi trường mới. Xin mời các bạn khối 5 đứng dậy để nhận lời chúc của các thầy cô và các em khối dưới.”
Có thể kết hợp tặng hoa của đại diện khối dưới, hoặc khối cuối cấp tặng lại nhà trường một kỷ niệm nhỏ. Chuẩn bị âm nhạc nền nhẹ, tránh bài hát quá buồn khiến học sinh nhỏ khóc nhiều mà buổi lễ phải dừng lại.
Dặn dò hè thường do tổng phụ trách hoặc phó hiệu trưởng nói. Người dẫn mời và có thể nhắc trước nội dung để lời dặn không lặp lại những gì đã có trong báo cáo: an toàn khi đi bơi, đi chơi gần sông hồ, khi tham gia giao thông, dùng điện thoại và mạng xã hội, lịch tựu trường năm học sau. Lời dặn an toàn nên cụ thể, ví dụ chỉ đi bơi khi có người lớn biết bơi đi cùng.
Lời bế mạc: “Buổi lễ tổng kết năm học của Trường Tiểu học V đến đây xin được khép lại. Ban tổ chức xin chân thành cảm ơn quý đại biểu, quý phụ huynh và các thầy cô. Chúc các em một mùa hè vui, khoẻ và an toàn. Xin mời các em về lớp nhận giấy khen và nghe thầy cô chủ nhiệm dặn dò.”
Chỗ hay vấp ở lễ tổng kết và cách phòng
Giấy khen ghi nhầm tên, thiếu tên. Rà danh sách một lượt với giáo viên chủ nhiệm ngay trong tuần lễ. Nếu phát hiện sót tên trên sân khấu, người dẫn hứa sẽ trao bổ sung ở lớp và xin lỗi ngắn, không tìm người chịu trách nhiệm trên loa.
Học sinh lên nhầm lượt. Xếp sẵn học sinh theo nhóm ở khu chờ cạnh sân khấu, mỗi nhóm có một giáo viên giữ. Người dẫn chỉ gọi khi nhóm đã đứng sẵn.
Đại biểu phải về sớm. Hỏi trước giờ đại biểu có thể ở lại, đưa phần đại biểu trao thưởng lên trước. Nếu đại biểu về giữa chừng, người dẫn cảm ơn ngắn khi đại biểu đứng dậy.
Trời nắng gắt. Đề xuất bắt đầu sớm, giảm tiết mục văn nghệ, để học sinh nhỏ ngồi chỗ có bóng mát. Người dẫn chủ động rút ngắn câu nối khi thấy học sinh mệt.
Âm nhạc khi trao thưởng bị lặp. Chuẩn bị danh sách nhạc nền đủ dài, âm lượng nhỏ hơn giọng người dẫn, có người theo dõi để tắt đúng lúc đọc tên.
Câu hỏi thường gặp
Lễ bế giảng nên kéo dài bao lâu?
Khoảng 60 phút là hợp lý với trường phổ thông. Trường đông học sinh nên chia khen thưởng theo khối hoặc trao tại lớp để buổi lễ không quá một giờ, nhất là vào cuối tháng Năm trời nóng.
Có nên đọc điểm số của học sinh được khen trên loa không?
Không nên. Chỉ đọc tên và danh hiệu theo quyết định khen thưởng. Đọc điểm biến buổi lễ thành bảng xếp hạng, khiến những em không được nhắc tên cảm thấy bị so sánh.
Đọc tên học sinh theo thứ tự nào là hợp lý?
Theo khối, theo lớp, trong lớp thì theo thứ tự chữ cái của tên, giống sổ điểm danh. Cách này trung lập, dễ chuẩn bị và giúp giáo viên xếp học sinh ở khu chờ nhanh hơn.
Người dẫn có cần đọc báo cáo tổng kết không?
Thường không. Báo cáo do một thành viên ban giám hiệu trình bày; người dẫn chỉ mời và cảm ơn. Nếu nhà trường giao người dẫn đọc bản tóm tắt, nên giữ trong khoảng năm phút.
Lời dặn dò hè nên có những ý gì?
An toàn sông nước và khi đi bơi, an toàn giao thông, dùng điện thoại và mạng xã hội hợp lý, giữ nếp đọc sách, phụ giúp gia đình và lịch tựu trường năm học sau. Nói cụ thể, ngắn, không đọc danh sách quy định dài.
Có nên để học sinh dẫn lễ tổng kết không?
Học sinh lớp lớn có thể dẫn phần văn nghệ và chia tay khối cuối cấp. Phần đọc tên khen thưởng và giới thiệu đại biểu nên để giáo viên đảm nhận vì cần xử lý nhanh khi danh sách có thay đổi.