Lễ tri ân và trưởng thành lớp 12 thường diễn ra vào buổi tối cuối tháng Năm, kéo dài chừng 90 đến 120 phút, do nhà trường và đoàn trường tổ chức, có cả phụ huynh, thầy cô và học sinh khối 12 cùng dự. Người dẫn của ban tổ chức giữ mạch cho những phần rất khác nhau: nghi thức trang trọng, lời dặn của nhà trường, khoảnh khắc học sinh cúi chào cha mẹ, và phần văn nghệ do chính khối 12 dựng.
Bài viết này chỉ bàn lời của ban tổ chức và người dẫn. Lời tri ân do đại diện học sinh nói là phần của các em; ở đây chỉ có cách mời, cách dẫn vào và dẫn ra khỏi những đoạn đó. Tên trường, tên người đều là giả định.
Lễ trưởng thành lớp 12 thường gồm những phần nào
Mỗi trường có cách làm riêng, nhưng phần lớn đều có bốn mảng. Mảng nghi thức gồm đón khách, chào cờ, tuyên bố lý do. Mảng lời của nhà trường gồm diễn văn ngắn của hiệu trưởng dặn dò khối 12, có khi kèm lời của bí thư đoàn trường. Mảng tri ân gồm lời đại diện học sinh, nghi thức học sinh cúi chào cha mẹ, thầy cô, tặng hoa. Mảng kỷ niệm gồm chiếu một đoạn video ba năm học, văn nghệ của các lớp và chụp ảnh.
Một số trường gắn thêm nghi thức mang tính biểu tượng như học sinh đi qua một cổng hoa để bước sang tuổi trưởng thành, hoặc mỗi lớp gửi một lá thư cho chính mình mở sau mười năm. Những nghi thức này hay nếu được giải thích một câu trong lời dẫn để phụ huynh hiểu ý nghĩa, và nếu được tập trước để không lúng túng.
Vì diễn ra buổi tối, đông người, nhiều cảm xúc, người dẫn của lễ trưởng thành phải tỉnh táo hơn ở mọi buổi lễ khác. Ánh sáng sân khấu, nến nếu có, lối đi cho phụ huynh lớn tuổi, giờ kết thúc để học sinh về nhà an toàn đều là những điều ban tổ chức phải tính, và người dẫn là người nhắc mọi người bằng lời.
Khung chương trình buổi tối khoảng 100 phút
Thứ tự dưới đây là một khung tham khảo; trường bạn có thể đảo vị trí video và văn nghệ, hoặc tách phần chụp ảnh theo lớp ra sau lễ.
| Phần | Thời lượng gợi ý | Giọng lời dẫn |
|---|---|---|
| Đón phụ huynh, ổn định chỗ ngồi | 20 phút trước giờ lễ | Thông báo thân mật, hướng dẫn chỗ ngồi theo lớp |
| Văn nghệ mở màn | 10 phút | Vui, gọn |
| Chào cờ, tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu | 7 phút | Trang trọng |
| Lời dặn dò của hiệu trưởng | 7–10 phút | Trang trọng, ấm |
| Video kỷ niệm ba năm học | 6–8 phút | Một câu dẫn vào, im lặng khi chiếu |
| Lời tri ân của đại diện học sinh | 5 phút | Chỉ mời, không bình thêm |
| Nghi thức tri ân cha mẹ, thầy cô | 10–15 phút | Chậm, nhỏ, có khoảng lặng |
| Nghi thức trưởng thành (nếu có) | 10 phút | Giải thích ngắn ý nghĩa |
| Văn nghệ khối 12 | 20–25 phút | Vui trở lại |
| Kết lễ, hướng dẫn ra về | 3 phút | Rõ ràng, nhắc an toàn |
Đặt văn nghệ khối 12 sau phần tri ân là cách giúp buổi lễ khép lại bằng niềm vui chứ không phải bằng nước mắt. Nếu đổi thứ tự, hãy chắc chắn vẫn có một khoảng chuyển giọng trước khi kết thúc.
Lời mở đầu và lời mời hiệu trưởng dặn dò
Lời mở đầu buổi tối có thể nhẹ nhàng hơn ban ngày. Ví dụ giả định: “Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa các bậc phụ huynh, quý thầy cô cùng các em học sinh khối 12 thân mến! Ba năm trước, các em bước vào Trường THPT Z với chiếc cặp mới và những cái tên chưa ai biết. Tối nay, các em ngồi đây trong tà áo dài và bộ vest đầu tiên, chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp và những con đường riêng. Ban tổ chức xin trân trọng cảm ơn quý phụ huynh đã sắp xếp đến dự buổi lễ tri ân và trưởng thành của các con.”
Lời mời hiệu trưởng: “Trước khi các em bước vào những ngày ôn thi cuối cùng, xin trân trọng kính mời thầy Lê Văn G, Hiệu trưởng nhà trường, lên gửi lời dặn dò tới các em học sinh khối 12.”
Lời dặn của hiệu trưởng ở buổi này nên ngắn hơn diễn văn khai giảng, khoảng năm đến bảy phút, và nói như với người sắp trưởng thành. Một đoạn mẫu giả định để ban giám hiệu tham khảo: “Các em thân mến, thầy cô không mong tất cả các em đều chọn cùng một con đường. Có em sẽ vào đại học, có em học nghề, có em đi làm ngay để đỡ đần gia đình. Con đường nào cũng đáng trân trọng nếu các em đi bằng sự chăm chỉ và trung thực. Kỳ thi sắp tới quan trọng, nhưng không phải là thước đo duy nhất của một con người. Hãy giữ sức khoẻ, ngủ đủ giấc trong những tuần ôn thi, và khi mệt, hãy nói với cha mẹ, với thầy cô. Cánh cổng trường này luôn mở để các em trở về.”
Dẫn vào nghi thức tri ân cha mẹ và thầy cô
Đây là phần cảm xúc nhất. Người dẫn không cần thêm lời bay bổng; điều cần nhất là hướng dẫn rõ ràng để học sinh và phụ huynh biết phải làm gì, sau đó lùi lại và để khoảnh khắc tự diễn ra. Trước buổi lễ, ban tổ chức phải tập với học sinh: đứng ở đâu, cúi chào thế nào, trao hoa lúc nào, quay về chỗ theo lối nào.
Ví dụ giả định: “Thưa các bậc phụ huynh, thưa các thầy cô, trong giây phút tiếp theo, các em học sinh khối 12 xin được gửi lời cảm ơn tới những người đã nuôi dưỡng, dạy dỗ các em. Xin mời các em đứng dậy, quay về phía cha mẹ mình.” Ngừng một chút để học sinh di chuyển. “Xin mời các em cúi đầu cảm ơn cha mẹ.” Rồi im lặng, chỉ để nhạc nền rất nhỏ.
Sau đó tới phần tri ân thầy cô: “Và bây giờ, xin mời các em hướng về phía các thầy cô giáo, những người đã đồng hành với các em suốt ba năm qua.” Nếu có trao hoa, nói một câu để học sinh biết khi nào bắt đầu và khi nào trở về chỗ.
Không phải học sinh nào cũng có cha mẹ đến dự. Lời dẫn nên tính trước điều đó: thay vì chỉ nói cha mẹ, người dẫn dùng cụm “cha mẹ, ông bà, người thân của mình”, và nhà trường sắp xếp để giáo viên chủ nhiệm đứng cạnh những em không có người nhà đến. Đây là chi tiết nhỏ nhưng nhiều em sẽ nhớ mãi.
Nghi thức trưởng thành, video và văn nghệ: lời dẫn từng phần
Giải thích ý nghĩa nghi thức trong một câu. Ví dụ: “Mỗi bạn bước qua cổng hoa này là một lời hứa với chính mình: từ nay tự chịu trách nhiệm với những lựa chọn của mình.” Không cần thêm.
Dẫn vào video kỷ niệm. Một câu giới thiệu ai làm video và nội dung gì, rồi đề nghị bộ phận ánh sáng hạ đèn. Không nói chen trong lúc chiếu.
Chuyển sang văn nghệ. Sau phần tri ân, dùng câu chuyển giọng: “Và để những giọt nước mắt nhường chỗ cho tiếng cười, xin mời quý vị cùng thưởng thức chương trình văn nghệ do chính các bạn khối 12 dàn dựng.”
Giới thiệu tiết mục của các lớp. Nêu tên lớp và tên tiết mục, có thể thêm một câu về quá trình tập nếu lớp có câu chuyện đáng kể. Giữ đều thời lượng giới thiệu giữa các lớp để không lớp nào thấy bị thiên vị.
Mời thầy cô chủ nhiệm cùng lên sân khấu. Nhiều trường kết thúc bằng việc mỗi lớp lên sân khấu cùng thầy cô chủ nhiệm chụp ảnh. Người dẫn gọi theo thứ tự lớp đã định, có người hỗ trợ dồn lớp trước lên sẵn.
Tổng duyệt với khối 12: lịch ba buổi
Lễ trưởng thành có nhiều học sinh di chuyển cùng lúc, nên tập là phần quyết định buổi tối trôi hay rối. Người dẫn tham gia đủ các buổi tập để lời nói khớp với từng chuyển động.
- Buổi một, khoảng một tuần trước lễ: đọc kịch bản cùng bí thư đoàn trường, giáo viên chủ nhiệm khối 12 và người lo âm thanh, ánh sáng. Thống nhất thứ tự, thời lượng, câu ra hiệu bật nhạc và hạ đèn.
- Buổi hai, ba ngày trước lễ: tập với đại diện các lớp. Mỗi lớp cử hai bạn nắm lối đi, chỗ đứng khi cúi chào, cách nhận và trao hoa, rồi về hướng dẫn lại lớp mình.
- Buổi ba, chiều hôm diễn ra lễ: tổng duyệt toàn khối trên sân khấu thật, có đèn, có nhạc, chạy liền từ đầu tới cuối ít nhất một lần, bấm giờ từng phần.
- Sau tổng duyệt: người dẫn ghi lại những chỗ học sinh lúng túng để sửa câu hướng dẫn cho rõ hơn, ví dụ nói rõ quay sang trái hay sang phải.
- Trước giờ lễ nửa tiếng: kiểm micro, đèn sân khấu, danh sách đại biểu cuối cùng, và hỏi lại có thay đổi gì về người phát biểu không.
Đừng tập phần cúi chào cha mẹ quá nhiều lần với cảm xúc thật; chỉ cần học sinh nắm được vị trí và thao tác. Cảm xúc để dành cho buổi tối, khi cha mẹ thật sự ngồi đó.
An toàn buổi tối và lời kết lễ
Buổi lễ tối đông người cần những lời nhắc thực tế. Người dẫn đưa các ý sau vào đúng lúc:
- Đầu buổi: chỉ lối thoát hiểm, lối đi cho người lớn tuổi, vị trí nhà vệ sinh và nơi để xe.
- Nếu có nến: nhắc giữ nến xa tóc, áo dài và hoa giấy; ban tổ chức nên ưu tiên nến điện để tránh rủi ro.
- Trước phần văn nghệ: nhắc phụ huynh và học sinh không đứng lên ghế, không chen lên sát sân khấu.
- Kết lễ: “Buổi lễ tri ân và trưởng thành của khối 12 Trường THPT Z đến đây là kết thúc. Ban tổ chức xin cảm ơn quý phụ huynh, quý thầy cô và các em. Chúc các em ôn thi thật tốt. Đề nghị các em ra về cùng gia đình hoặc theo nhóm, đi đường cẩn thận.”
- Sau kết lễ: thông báo lịch chụp ảnh theo lớp nếu còn, giờ đóng cổng trường.
Ban tổ chức nên bố trí người hướng dẫn ở cổng trường khi tan lễ. Người dẫn không cần nói dài, nhưng lời nhắc ra về an toàn ở câu cuối là phần không nên bỏ.
Câu hỏi thường gặp
Lễ tri ân và trưởng thành lớp 12 nên tổ chức vào lúc nào?
Nhiều trường chọn buổi tối cuối tháng Năm, sau khi kết thúc chương trình học và trước giai đoạn ôn thi tập trung. Buổi tối thuận tiện cho phụ huynh đi làm, nhưng cần tính kỹ ánh sáng, an ninh và giờ kết thúc.
Lời dẫn có nên nhắc tới kỳ thi tốt nghiệp không?
Nên nhắc nhẹ trong lời mở đầu và lời kết, như lời chúc các em ôn thi tốt. Tránh nói kỳ thi quyết định cả cuộc đời, vì học sinh đang chịu nhiều áp lực.
Học sinh không có cha mẹ đến dự thì xử lý thế nào trong nghi thức tri ân?
Lời dẫn dùng cụm cha mẹ, ông bà, người thân thay vì chỉ cha mẹ. Ban tổ chức hỏi trước giáo viên chủ nhiệm danh sách các em này và sắp xếp thầy cô đứng cạnh để em không lẻ loi.
Người dẫn nên là học sinh lớp 12 hay giáo viên?
Thường dẫn đôi: một giáo viên giữ phần nghi thức và hướng dẫn an toàn, một học sinh lớp 12 dẫn phần video, văn nghệ. Học sinh khối 12 dẫn chính lễ của mình dễ xúc động, nên phần tri ân để giáo viên dẫn.
Có nên dùng nến trong lễ trưởng thành không?
Nến tạo không khí nhưng có rủi ro với áo dài, tóc và trang trí bằng giấy, nhất là khi đông người. Nhiều trường đã chuyển sang nến điện; nếu dùng nến thật, cần người giám sát và khoảng cách an toàn.
Lễ kéo dài bao lâu là vừa?
Khoảng 90 đến 120 phút. Kết thúc trước 21 giờ 30 giúp học sinh và phụ huynh về nhà an toàn, nhất là ở nơi học sinh đi xe đạp, xe máy điện xa.