Lễ ra trường mầm non, nhiều nơi gọi là lễ tốt nghiệp hay lễ chia tay các bé 5 tuổi, thường diễn ra cuối tháng Năm, dài chừng 45 đến 60 phút, và nhân vật chính là những đứa trẻ chưa đầy sáu tuổi. Lời dẫn tốt ở buổi này ấm áp, ngắn, đặt mọi bé ngang nhau, và biết rằng trẻ có thể khóc, mệt hay chạy xuống tìm mẹ bất cứ lúc nào.
Bài này viết cho cô giáo mầm non hoặc phó hiệu trưởng được giao dẫn lễ. Có khung chương trình, lời mẫu tự viết từ mở đầu tới kết thúc, lời hiệu trưởng, cách dẫn tiết mục của các bé không so sánh, phần trao kỷ niệm và những chỗ hay vấp. Tên trường, tên người đều giả định.
Lễ ra trường mầm non là buổi lễ của ai
Trên danh nghĩa, đây là buổi lễ chia tay các bé lớp mẫu giáo 5 tuổi trước khi vào lớp 1. Nhưng người xúc động nhất thường là phụ huynh và cô giáo, những người đã ở cạnh các bé hai ba năm. Các bé thì phần lớn vui vì được mặc đẹp, được lên sân khấu, chưa hiểu hết ý nghĩa của chữ ra trường. Lời dẫn nên giữ cả hai tầng: vui với trẻ, ấm áp với người lớn.
Điều quan trọng nhất là đặt mọi bé ngang nhau. Ở bậc mầm non không có điểm số, không có danh hiệu học tập, và lễ ra trường không phải nơi vinh danh bé này giỏi hơn bé kia. Mọi bé đều được lên sân khấu, được gọi tên, được nhận kỷ niệm như nhau. Những câu kiểu “bé ngoan nhất lớp”, “bé học giỏi nhất” không có chỗ trong lời dẫn.
Người dẫn thường là một cô giáo có giọng ấm và quen với trẻ, có khi dẫn đôi với một phụ huynh tình nguyện. Không nên giao cho các bé dẫn, vì áp lực quá lớn với trẻ năm tuổi; nếu muốn có tiếng nói của bé, có thể để vài bé nói một câu chào ngắn đã tập, có cô đứng cạnh.
Khung lễ ra trường khoảng 60 phút
Khung dưới là gợi ý cho trường có hai đến bốn lớp 5 tuổi. Trường đông lớp nên chia ca theo lớp để mỗi buổi không quá một giờ.
| Phần | Thời lượng gợi ý | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đón phụ huynh, các bé vào chỗ | 10 phút | Các bé ngồi theo lớp cạnh cô, không ngồi lẫn với phụ huynh |
| Lời chào, giới thiệu buổi lễ | 3–5 phút | Câu ngắn, có một câu hỏi cho các bé |
| Lời hiệu trưởng | 3–5 phút | Ngắn, nói với cả bé và phụ huynh |
| Tiết mục của các bé theo lớp | 20 phút | Mỗi lớp một hai tiết mục, mọi bé đều tham gia |
| Video hoặc ảnh kỷ niệm | 5 phút | Có ảnh của mọi bé |
| Trao kỷ niệm cho từng bé | 10–15 phút | Gọi tên theo lớp, cô trao, chụp ảnh |
| Lời của đại diện phụ huynh | 3 phút | Chỉ mời và cảm ơn |
| Kết lễ | 2–3 phút | Hướng dẫn chụp ảnh và ra về |
Nếu thời tiết nóng, đặt lễ vào sáng sớm hoặc trong hội trường có quạt. Các bé năm tuổi mặc trang phục biểu diễn dưới nắng chỉ chịu được rất ngắn.
Lời mở đầu và lời của hiệu trưởng
Ví dụ giả định lời mở đầu: “Kính thưa quý vị phụ huynh, thưa các cô giáo, và chào các bé lớp Lá thân yêu! Các bé có biết hôm nay là ngày gì không?” Chờ các bé đáp. “Đúng rồi, hôm nay là ngày các bé chia tay Trường Mầm non K để chuẩn bị vào lớp 1. Ban tổ chức xin chào mừng quý vị phụ huynh đã đến cùng các con trong buổi sáng đặc biệt này.”
Lời mời hiệu trưởng: “Trân trọng kính mời cô Trịnh Thị A1, Hiệu trưởng nhà trường, gửi lời chúc tới các bé và quý vị phụ huynh.”
Đoạn mẫu giả định cho hiệu trưởng, khoảng ba phút: “Các con yêu quý, ba năm trước, nhiều con đến trường còn khóc đòi mẹ. Hôm nay các con đã tự xúc cơm, tự cất dép, biết hát, biết kể chuyện và biết nhường bạn. Các cô rất tự hào về từng con. Vào lớp 1, các con sẽ có cô giáo mới, bạn mới, nhưng trường mầm non vẫn luôn chào đón các con về thăm. Thưa quý vị phụ huynh, cảm ơn quý vị đã tin tưởng gửi con cho nhà trường. Mong quý vị tiếp tục đồng hành, để các con bước vào lớp 1 với tâm thế vui vẻ, không áp lực.”
Bài nói của hiệu trưởng không nên nhắc chuyện con đã biết đọc, biết viết, vì chương trình mầm non không đặt mục tiêu dạy trước chữ, và câu đó dễ khiến phụ huynh so sánh con mình với con người khác.
Dẫn tiết mục của các bé mà không so sánh
Giới thiệu theo lớp, nói về cả nhóm. “Tiết mục đầu tiên là bài múa của tất cả các bé lớp Lá 1, cùng cô Dương Thị B1. Các bé đã tập bài này suốt ba tuần đấy.” Không nêu tên riêng bé múa chính.
Mọi bé đều được lên sân khấu. Ban tổ chức sắp xếp để bé nào cũng có mặt trong ít nhất một tiết mục. Người dẫn không giới thiệu tiết mục đơn ca, đơn diễn như phần thưởng cho bé giỏi.
Khi có bé đứng im hoặc khóc trên sân khấu. Người dẫn không nhắc tới bé đó. Cô giáo lên đứng cạnh hoặc bế bé xuống nhẹ nhàng; tiết mục vẫn tiếp tục. Sau tiết mục, mời cả hội trường vỗ tay cho cả lớp.
Lời cảm ơn sau mỗi tiết mục. Một câu chung, như cảm ơn các bé đã mang tới bài múa thật đáng yêu. Không khen riêng bé nào trước đông người.
Tiết mục có cô giáo tham gia. Nhiều trường có tiết mục cô hát tặng các bé. Lời dẫn chậm, ngắn, để bài hát nói phần cảm xúc.
Trao kỷ niệm và lời chúc cho từng lớp
Phần trao kỷ niệm là lúc mỗi bé được gọi tên riêng. Cách dẫn để buổi lễ vẫn trôi khi có hàng chục bé:
- Gọi theo lớp, mỗi lượt năm sáu bé lên cùng lúc, theo thứ tự chữ cái tên bé như trong sổ lớp.
- Mọi bé nhận kỷ niệm giống nhau: giấy kỷ niệm do trường tự làm, cuốn album ảnh hoặc một món quà nhỏ. Không có quà riêng cho bé nào trên sân khấu.
- Cô chủ nhiệm đứng trao, có thể kèm một lời chúc ngắn riêng cho từng bé nói nhỏ với bé, không nói qua loa.
- Người dẫn đọc tên rõ ràng, chậm, kiểm cách đọc tên với cô chủ nhiệm từ trước, đặc biệt những tên có hai ba chữ hoặc tên ở nhà khác tên khai sinh.
- Sau khi cả lớp nhận xong, mời phụ huynh lớp đó lên chụp ảnh chung một lần, tránh để phụ huynh chen lên giữa lúc đang trao.
Nếu có bé vắng mặt vì ốm, người dẫn vẫn có thể đọc tên kèm câu “bạn ấy sẽ nhận kỷ niệm khi đi học lại”, để bé không bị bỏ ra khỏi danh sách. Hỏi ý cô chủ nhiệm trước khi làm.
Soạn kịch bản cùng cô chủ nhiệm các lớp
Lễ ra trường mầm non có nhiều chi tiết riêng của từng lớp: tên bé, tiết mục, kỷ niệm. Người dẫn không tự biết hết, nên kịch bản phải soạn cùng cô chủ nhiệm. Trình tự gọn trong khoảng hai tuần:
- Hai tuần trước lễ, xin mỗi lớp danh sách bé theo thứ tự sổ lớp, có ghi cách đọc tên và tên thường gọi nếu bé quen nghe tên đó hơn.
- Xin tên tiết mục, thời lượng, số bé tham gia và một chi tiết vui về buổi tập để đưa vào lời giới thiệu.
- Hỏi cô chủ nhiệm những bé cần lưu ý: bé hay sợ đám đông, bé vừa ốm dậy, bé có hoàn cảnh riêng không muốn nhắc tới bố hoặc mẹ. Lời dẫn tránh những câu có thể làm bé chạnh lòng.
- Soạn bản nháp kịch bản, gửi lại cho các cô đọc, sửa tên và chi tiết sai.
- Tổng duyệt với các bé một lần, ngắn, chủ yếu để các bé quen sân khấu và lối lên xuống, không tập đi tập lại đến mệt.
- Sáng hôm lễ, kiểm lại danh sách bé có mặt để điều chỉnh phần đọc tên.
Với những bé không có bố hoặc mẹ đến dự, người dẫn nên nói “bố mẹ, ông bà, người thân” thay vì chỉ “bố mẹ” khi mời gia đình lên chụp ảnh, và cô chủ nhiệm đứng cạnh bé trong lúc chụp.
Lời của đại diện phụ huynh và lời kết lễ
Phần phát biểu của đại diện phụ huynh là lời của chính họ; người dẫn chỉ mời và cảm ơn. Câu mời mẫu: “Thay cho lời cảm ơn của các gia đình, xin trân trọng kính mời bà Lưu Thị C1, đại diện phụ huynh các lớp Lá, lên phát biểu.” Sau đó: “Xin cảm ơn những lời chia sẻ chân thành của chị C1, cũng là tình cảm của rất nhiều gia đình đang có mặt ở đây.”
Lời kết lễ: “Kính thưa quý vị phụ huynh, thưa các cô, buổi lễ ra trường của các bé lớp Lá Trường Mầm non K đến đây là kết thúc. Ban tổ chức xin cảm ơn quý vị đã đến cùng các con. Chúc các bé một mùa hè vui khoẻ và một năm lớp 1 thật nhiều niềm vui. Mời quý vị cùng các bé chụp ảnh lưu niệm theo từng lớp, và đón các con tại lớp học của mình.”
Sau lời kết, người dẫn nhắc nhẹ về an toàn: phụ huynh giữ con bên cạnh khi ra về, không để trẻ tự chạy ra cổng. Lễ ra trường thường đông người lạ hơn ngày thường, và trẻ mải chơi dễ lạc giữa sân.
Chỗ hay vấp với trẻ năm tuổi và cách phòng
Trẻ mệt vì chờ lâu. Không để các bé hoá trang ngồi chờ quá mười lăm phút trước giờ lễ. Có nước uống và khăn lau ở khu chờ.
Sân khấu cao, trơn. Ưu tiên sân khấu thấp, có cô đứng ở bậc lên xuống. Người dẫn nhắc các bé đi chậm khi lên.
Phụ huynh chen lên chụp ảnh. Thông báo ngay từ đầu sẽ có thời gian chụp ảnh riêng từng lớp sau lễ, đề nghị quý vị ngồi tại chỗ trong khi các bé biểu diễn.
Âm thanh quá to. Trẻ nhỏ sợ tiếng loa lớn. Thống nhất với người lo âm thanh giữ âm lượng vừa phải, nhất là khi các bé đứng gần loa.
Nhạc nền quá buồn. Chọn nhạc thiếu nhi vui cho phần lớn buổi lễ, chỉ dùng một bài nhẹ nhàng ở phần chia tay. Cô giáo khóc thì không sao, nhưng nếu cả lớp bé cùng khóc thì buổi lễ phải dừng.
Câu hỏi thường gặp
Lễ ra trường mầm non nên kéo dài bao lâu?
Khoảng 45 đến 60 phút là vừa với trẻ năm tuổi. Trường đông lớp nên chia ca theo lớp, mỗi ca dưới một giờ, để các bé không mệt và phụ huynh dễ sắp xếp thời gian.
Có nên trao giải bé ngoan, bé giỏi trong lễ ra trường không?
Không nên. Mầm non không xếp hạng trẻ, và lễ ra trường là buổi lễ của mọi bé. Mọi bé nên được gọi tên, lên sân khấu và nhận kỷ niệm như nhau.
Có nên để các bé tự dẫn chương trình không?
Không nên giao vai dẫn cho bé năm tuổi vì áp lực lớn. Nếu muốn có tiếng nói của bé, để vài bé nói một câu chào ngắn đã tập, có cô đứng cạnh, còn phần dẫn chính do cô giáo đảm nhận.
Bé không chịu lên sân khấu thì xử lý thế nào?
Không ép, không nhắc tên bé trên loa. Cô giáo cho bé ngồi cạnh mình hoặc với bố mẹ, có thể mời bé lên nhận kỷ niệm khi cả lớp lên cùng lúc, nếu bé vẫn không muốn thì trao tại chỗ.
Lễ ra trường có cần áo choàng, mũ tốt nghiệp không?
Không bắt buộc. Nhiều trường dùng trang phục biểu diễn hoặc đồng phục quen thuộc. Nếu dùng áo choàng, chọn chất liệu thoáng và tổ chức nơi mát, vì trẻ năm tuổi dễ nóng và khó chịu.
Lời hiệu trưởng nên tránh những ý gì?
Tránh nhắc chuyện bé đã biết đọc, biết viết hay so sánh các lớp với nhau, vì dễ tạo áp lực cho phụ huynh. Nên nói về những điều các con đã tự làm được trong sinh hoạt và lời chúc vào lớp 1 vui vẻ.