Khách đến muộn được chào ở khoảng nghỉ gần nhất giữa hai phần chương trình, bằng một câu ngắn, không làm gián đoạn người đang nói hay tiết mục đang diễn. Chỉ có một ngoại lệ: khi người đến là đại biểu chủ chốt mà phần tiếp theo cần đến họ, như người cắt băng, người phát biểu khai mạc. Khi đó, lời chào gắn luôn với lời mời.
Ở nước ta, chương trình hiếm khi đông đủ ngay từ đầu: tắc đường, mưa, họp kéo dài, đám cưới cùng ngày. Người dẫn vì vậy gần như chắc chắn gặp tình huống khách đến muộn. Bài này đưa ra cách phân loại ai cần chào ngay, ai chào ở khoảng nghỉ, ai không cần chào riêng; câu chào mẫu cho phần nghi thức và cho bữa tiệc; cách xử lý khi người phát biểu đến muộn; và cách phối hợp với người đón khách ở cửa để bạn biết ai vừa tới.
Đến muộn là chuyện thường: nguyên tắc chào không cắt mạch
Có hai cái sai đối xứng khi xử lý khách đến muộn. Cái sai thứ nhất là cắt ngang người đang phát biểu hoặc tiết mục đang diễn để chào khách vừa bước vào. Người đang nói mất mạch, khán phòng quay đầu nhìn ra cửa, còn vị khách thì ngượng vì bị cả hội trường chú ý. Cái sai thứ hai là bỏ qua hẳn, để vị khách quan trọng ngồi suốt buổi mà không ai ghi nhận, rồi ra về với cảm giác mình không được chào đón.
Cách làm đúng nằm ở giữa: chờ khoảng nghỉ tự nhiên gần nhất, thường là ngay sau khi một tiết mục hay một bài phát biểu kết thúc, rồi chào bằng một câu ngắn trước khi vào lời chuyển tiếp. Câu chào bổ sung nên dùng những cụm như “Ban tổ chức xin trân trọng chào mừng sự có mặt của…” để khán phòng hiểu đây là lời chào thêm, không phải phần mới của chương trình.
Lời chào bổ sung không cần nhắc tới chuyện người đó đến muộn. Những câu như “anh A vừa tới” hay “dù bận nhưng chị B vẫn cố gắng đến” nghe có vẻ thân thiện nhưng thực ra làm nổi bật việc họ trễ. Chỉ chào sự có mặt, cảm ơn họ đã đến là đủ. Cũng đừng hỏi han lý do qua micro, kể cả khi bạn quen người đó.
Thêm một điều nhỏ mà người mới hay quên: trong lúc chờ khoảng nghỉ, vị khách đến muộn vẫn cần được đón. Đó là việc của người lễ tân hoặc một thành viên ban tổ chức, không phải của người dẫn. Họ đưa khách tới chỗ ngồi đã dành sẵn, mời nước, và báo cho bạn biết. Nhờ vậy, khi bạn cất lời chào, vị khách đã ngồi yên, không phải vừa đi vừa gật đầu chào lại giữa lối đi.
Ai được chào ngay, ai chào ở khoảng nghỉ, ai không cần chào riêng
Không phải mọi khách đến muộn đều cần được chào riêng. Bảng dưới gợi ý cách phân loại, nhưng quyết định cuối cùng vẫn theo danh sách và chỉ đạo của ban tổ chức. Khi phân vân, hỏi nhanh trưởng ban.
| Tình huống | Cách chào | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đại biểu chủ chốt, phần sau cần đến họ | Chào gắn với lời mời ngay ở khoảng nghỉ đầu tiên | Có thể đảo thứ tự để đợi họ ổn định chỗ ngồi |
| Đại biểu có tên trong danh sách giới thiệu nhưng đến sau phần giới thiệu | Chào riêng ở khoảng nghỉ gần nhất | Đọc đúng chức danh như đã chuẩn bị |
| Đoàn khách của một đơn vị | Chào chung cả đoàn, gọi tên người dẫn đoàn | Không đọc tên từng người trong đoàn |
| Người thân, bạn bè ở tiệc gia đình | Không chào qua micro, chủ nhà ra đón tận bàn | Trừ khi là ông bà, người lớn tuổi nhất họ |
| Khách thường trong hội nghị đông người | Không chào riêng | Người đón ở cửa hướng dẫn chỗ ngồi là đủ |
| Khách đến khi chương trình sắp kết thúc | Chào trong lời bế mạc | Một câu cảm ơn chung cho những người đến sau |
Nguyên tắc chung là: người càng có vai trò trong chương trình hôm đó thì càng cần được chào riêng sớm. Người không có vai trò cụ thể, dù quen hay quý, vẫn có thể được chủ nhà chào trực tiếp tại bàn thay vì qua micro. Lời chào trực tiếp nhiều khi ấm hơn lời chào trên sân khấu.
Mẫu lời chào khách quý đến giữa phần nghi thức
Ở phần nghi thức, lời chào bổ sung nên giữ đúng giọng trang trọng của phần đó. Ví dụ giả định ở lễ khánh thành, sau khi bài phát biểu của giám đốc kết thúc: “Xin trân trọng cảm ơn ông Giám đốc. Thưa quý vị, Ban tổ chức xin trân trọng chào mừng sự có mặt của ông Hoàng Văn Q, Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Y, đã về dự buổi lễ. Tiếp theo chương trình, xin trân trọng kính mời ông Hoàng Văn Q cùng ông Giám đốc Công ty X lên thực hiện nghi thức cắt băng khánh thành.”
Trong mẫu trên, lời chào và lời mời gắn liền nhau, vì vị khách đến muộn chính là người cắt băng. Nếu ban tổ chức đã phải dời nghi thức cắt băng lại để chờ, khán phòng không cần biết điều đó; với họ, mọi thứ diễn ra đúng như kịch bản.
Ví dụ giả định ở lễ kỷ niệm thành lập trường, khi một thầy giáo cũ đến sau phần giới thiệu: “Thưa quý vị, buổi lễ hôm nay rất vinh dự được đón thầy Nguyễn Văn R, nguyên Hiệu trưởng nhà trường giai đoạn đầu, vừa từ Huế vào dự. Xin quý vị dành một tràng pháo tay chào mừng thầy.” Ở trường hợp này, việc nhắc thầy từ Huế vào là chi tiết có ích vì nó nói lên tấm lòng của người đến, không nhằm nhắc chuyện muộn.
Khi chào, mắt bạn nên hướng về chỗ vị khách đang ngồi, có thể đưa tay về phía đó để khán phòng biết người được chào là ai. Không cần mời họ đứng lên, nhất là với người lớn tuổi; họ thường tự đứng hoặc gật đầu chào lại.
Mẫu lời chào nhóm khách đến muộn trong tiệc
Trong tiệc tất niên, tiệc cưới hay tiệc khai trương, khách đến muộn là chuyện rất phổ biến, nhiều khi chiếm một phần đáng kể số khách. Lời chào ở đây có thể gộp chung, nói vào lúc chuyển giữa hai tiết mục giao lưu: “Ban tổ chức xin chào mừng các anh chị ở chi nhánh Đồng Nai vừa đến. Xin mời các anh chị ổn định chỗ ngồi và cùng dùng bữa, chương trình giao lưu vẫn đang tiếp tục.”
Ở tiệc cưới, người dẫn có thể nhắc chung một lần trong bữa: “Gia đình hai bên xin chào mừng quý khách vừa đến chung vui. Xin mời quý khách vào bàn, nhân viên sẽ phục vụ ngay ạ.” Câu này vừa chào vừa giúp nhân viên phục vụ để ý những bàn mới có khách. Không cần đọc tên, trừ khi đó là người có vai trò như người chủ hôn hay đại diện gia đình.
Với tiệc gia đình nhỏ, lời chào khách đến muộn tốt nhất là lời chào trực tiếp của chủ nhà, không qua micro. Người dẫn chỉ cần nhắc chủ nhà khi thấy khách quan trọng bước vào. Nếu người đến muộn là ông bà hay người lớn tuổi nhất họ, lời chào qua micro là phải phép: “Cả nhà ơi, bà nội vừa tới. Con xin mời cả nhà chào bà một tiếng.” Câu đó ở tiệc đầy tháng, sinh nhật nghe tự nhiên và làm người lớn tuổi rất vui.
Khi người được mời phát biểu đến muộn
Đây là tình huống làm người dẫn căng thẳng nhất: đến lượt người phát biểu mà họ chưa tới. Cách xử lý đã nói ở phần mời phát biểu là đảo thứ tự, mời người kế tiếp hoặc chen một tiết mục. Khi người đó đến, bạn cần một lời chào gắn với lời mời, nhưng nên để họ có ít nhất một hai phút ổn định chỗ ngồi, uống ngụm nước, xem lại giấy trước khi mời lên.
Trong khoảng thời gian đó, bạn có thể dẫn xong tiết mục đang diễn, rồi mới chào và mời: “Thưa quý vị, Ban tổ chức xin trân trọng chào mừng ông Trần Văn A, Giám đốc Công ty Y, đã đến dự. Và như chương trình đã giới thiệu, xin trân trọng kính mời ông Trần Văn A lên phát biểu chúc mừng.” Cụm “như chương trình đã giới thiệu” nhắc khán phòng rằng phần này vốn có trong kịch bản, không phải chen vào.
Nếu người đến muộn có vẻ vội và chưa sẵn sàng, người đón ở cửa nên hỏi nhỏ họ muốn phát biểu ngay hay để sau. Thông tin đó được chuyển lên cho bạn bằng ký hiệu hoặc mẩu giấy. Đây là lý do người dẫn và người đón khách phải thống nhất cách báo tin trước buổi lễ. Một người dẫn đứng trên sân khấu mà không biết ai đã tới, ai chưa, sẽ luôn chậm một nhịp.
Phối hợp với người đón khách ở cửa
Người dẫn không thể vừa nói vừa theo dõi cửa ra vào. Cần một người đứng ở bàn đón khách làm mắt cho bạn. Các bước phối hợp nên thống nhất từ trước như sau.
- Người đón khách giữ một bản danh sách giống hệt bản của người dẫn, có đánh dấu những ai cần được chào riêng nếu đến muộn.
- Khi một khách cần chào riêng vừa đến, người đón ghi tên lên mẩu giấy nhỏ, ghi thêm chỗ người đó ngồi, rồi nhờ một người khác mang lên đưa cho bạn, hoặc đặt lên bục.
- Nếu khách là người phát biểu hoặc người tham gia nghi thức, người đón báo thêm cho trưởng ban tổ chức để quyết định có đảo thứ tự không.
- Người đón dẫn khách tới chỗ ngồi bằng lối đi phía sau hoặc bên cạnh, tránh đi ngang trước sân khấu khi đang có người phát biểu.
- Bạn chào khách ở khoảng nghỉ gần nhất, rồi gật đầu ra hiệu cho người đón biết đã chào xong để họ gạch tên.
- Cuối chương trình, người đón báo lại những khách đến sau mà chưa được chào riêng, để bạn nhắc chung trong lời bế mạc.
Cách báo bằng mẩu giấy tưởng cũ nhưng vẫn chắc ăn nhất. Nhắn tin qua điện thoại thì bạn phải cúi xuống nhìn màn hình giữa chương trình, khán phòng sẽ thấy và nghĩ người dẫn đang làm việc riêng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên dừng bài phát biểu để chào đại biểu vừa đến không?
Không nên. Hãy chờ bài phát biểu kết thúc rồi chào ở khoảng nghỉ đầu tiên. Dừng giữa chừng làm người đang nói mất mạch và làm vị khách bị cả hội trường chú ý. Người phát biểu là cấp trên cũng thường tự chào vị khách đó trong bài nói nếu thấy cần.
Lời chào khách đến muộn có cần nhắc là họ đến muộn không?
Không cần và không nên. Chỉ chào sự có mặt và cảm ơn họ đã đến. Những câu như “vừa tới” hay “dù bận vẫn đến” vô tình làm nổi bật việc họ trễ. Lời chào bổ sung nghe tự nhiên nhất khi giống như một phần vốn có của chương trình.
Khách đến muộn mà người dẫn không biết chức danh thì làm sao?
Hỏi nhanh người đón khách hoặc trưởng ban tổ chức trước khi chào. Nếu không kịp hỏi, chỉ nêu tên và đơn vị, bỏ chức danh. Nêu thiếu chức danh còn hơn nêu sai chức danh trước mặt người đó và cả khán phòng.
Ở tiệc gia đình có cần chào qua micro người đến muộn không?
Thường là không. Chủ nhà ra đón tận bàn ấm hơn lời chào qua loa. Ngoại lệ là ông bà, người lớn tuổi nhất họ hoặc khách rất quan trọng với gia đình, khi đó một câu chào ngắn qua micro là phải phép và làm người đó vui.
Nhiều người đến muộn cùng lúc thì chào từng người hay chào chung?
Chào chung theo nhóm hoặc theo đơn vị, chỉ gọi tên người dẫn đoàn hoặc người có vai trò trong chương trình. Đọc tên từng người đến muộn biến khoảng nghỉ thành buổi điểm danh thứ hai và làm chương trình chậm lại.
Khách đến khi chương trình gần kết thúc thì xử lý thế nào?
Không cần chào riêng. Trong lời bế mạc, thêm một câu cảm ơn chung những quý khách đã thu xếp đến dự dù bận rộn. Chủ nhà hoặc trưởng ban tổ chức nên ra chào trực tiếp vị khách đó trước khi họ về.