Một tiệc thôi nôi gọn thường chạy khoảng 45 phút trên sân khấu, gồm năm phần: đón khách, người dẫn mở lời và giới thiệu bé, bố mẹ cảm ơn, phần bốc đồ vật (còn gọi là chọn đồ, bắt đồ chơi) và thổi nến, cắt bánh rồi mời tiệc. Người dẫn có thể là cô, chú, anh chị họ của bé; không cần giọng hay, chỉ cần nói rõ và giữ nhịp để bé không mệt.
Khác tiệc đầy tháng, ở tiệc thôi nôi bé đã bò, đã đứng, là "nhân vật chính" thật sự trên sân khấu. Vì vậy kịch bản phải xoay quanh nhịp của bé: bé đang vui thì làm phần bốc đồ, bé quấy thì rút ngắn. Bài này đưa khung chương trình, lời dẫn mẫu cho từng phần, cách dẫn phần bốc đồ vật để vui mà không biến thành phán đoán tương lai, và những tình huống hay gặp. Tên người là giả định.
Khung chương trình tiệc thôi nôi 45 phút
Thời lượng trong bảng tính từ lúc người dẫn mở lời. Trước đó có khoảng 30 phút đón khách, chụp ảnh. Nếu tiệc ở nhà, bạn gộp phần 2 và 3, bỏ phần trình chiếu.
| Phần | Thời lượng | Ai làm | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1. Mở lời, chào khách | 3 phút | Người dẫn | Đợi khách ngồi gần đủ, nhạc nhỏ dần |
| 2. Giới thiệu bé, trình chiếu ảnh một năm | 5 phút | Người dẫn | Không bắt buộc; ảnh chạy kèm nhạc không lời |
| 3. Bố mẹ phát biểu cảm ơn | 3–4 phút | Bố hoặc mẹ bé | Một người nói chính, người kia đứng cạnh bế bé |
| 4. Bốc đồ vật | 7–10 phút | Người dẫn + bố mẹ | Làm khi bé tỉnh, vừa ăn nhẹ xong |
| 5. Thổi nến, cắt bánh, hát chúc mừng | 5 phút | Cả gia đình | Bố mẹ thổi giúp bé, cẩn thận lửa |
| 6. Mời tiệc | 1 phút | Người dẫn | Mời nâng ly chung một lần |
| 7. Trong tiệc | tuỳ | Bố mẹ | Đi từng bàn, người dẫn nhắc chụp ảnh |
| 8. Lời cảm ơn khi khách về | 1 phút | Người dẫn | Nói khi một phần ba khách bắt đầu đứng dậy |
Thứ tự phần 3 và 4 có thể đảo: nhiều nhà cho bé bốc đồ trước khi bố mẹ nói, vì bé vừa đến còn tỉnh táo. Hãy hỏi bố mẹ giờ ngủ trưa của bé để xếp phần bốc đồ vào lúc bé vui nhất. Bé buồn ngủ mà bị đặt giữa sân khấu dưới ánh đèn thì chỉ khóc, cả phần đó thành ra gượng.
Lời dẫn mở đầu và giới thiệu bé
Lời mở đầu của người dẫn tiệc thôi nôi cần ba thông tin: chào khách, nói đây là tiệc của ai, và người đang nói là ai trong nhà. Phần giới thiệu bé thì ấm, vui, có một vài chi tiết riêng của bé trong năm đầu. Ví dụ giả định: bé tên Gia Bảo, bố là anh Lâm, mẹ là chị Trang.
"Xin kính chào ông bà, các cô các chú, các anh chị và các bạn nhỏ. Hôm nay, gia đình anh Võ Thành Lâm và chị Nguyễn Thu Trang rất hân hạnh được đón mọi người đến dự tiệc mừng bé Gia Bảo tròn một tuổi. Em là Duyên, em gái của anh Lâm, được anh chị giao nhiệm vụ đứng đây dẫn chương trình. Lần đầu em cầm micro, có gì lóng ngóng mong cả nhà thông cảm ạ.
Cách đây đúng một năm, Gia Bảo chào đời nặng ba ký hai, khóc rất to. Một năm qua, bé đã biết lật, biết bò, biết đứng vịn thành ghế và gọi được tiếng "ba" trước cả tiếng "mẹ", làm mẹ Trang ghen tị suốt cả tháng. Bé thích nhất là được ông nội bế ra ngõ xem xe máy chạy qua. Hôm nay bé mặc bộ áo dài nhỏ màu vàng do bà ngoại chọn, mời cả nhà nhìn lên đây, nhân vật chính của chúng ta đã có mặt."
Chi tiết riêng như "gọi ba trước mẹ" hay "thích xem xe máy" là thứ làm lời dẫn có hồn. Hỏi bố mẹ ba bốn chuyện như vậy trước buổi tiệc, chọn hai chuyện vui nhất. Tránh những chi tiết về bệnh tật, nằm viện trong năm, trừ khi bố mẹ muốn nói như một lời cảm ơn y bác sĩ.
Nếu có trình chiếu ảnh, người dẫn chỉ cần một câu dẫn: "Trước khi mời ba mẹ Gia Bảo lên, mời cả nhà cùng xem lại một năm đầu đời của bé qua vài tấm ảnh." Trong lúc ảnh chạy, người dẫn im lặng, không bình luận từng tấm.
Lời mời bố mẹ và bài cảm ơn mẫu
Người dẫn mời bố mẹ bằng một câu ngắn: "Sau đây, xin mời ba mẹ của Gia Bảo có đôi lời gửi đến cả nhà." Bài cảm ơn của bố hoặc mẹ dài khoảng ba phút. Một năm đã qua, nên khác bài đầy tháng, bài thôi nôi thường có thêm phần nhìn lại những người đã giúp gia đình nuôi con năm đầu.
"Kính thưa ông bà, thưa hai bên nội ngoại, thưa các cô các chú, anh chị em và bạn bè. Hai vợ chồng con xin cảm ơn mọi người đã đến mừng sinh nhật đầu tiên của Gia Bảo. Một năm nuôi con, vợ chồng con mới hiểu ngày xưa ông bà nuôi mình vất vả thế nào. Có những đêm con sốt, cả nhà thức trắng; có những hôm hai vợ chồng đi làm về muộn, bà nội đã cho bé ăn, tắm và ru ngủ từ lúc nào.
Con xin cảm ơn bà nội đã trông cháu suốt mấy tháng sau khi vợ con đi làm lại, cảm ơn ông bà ngoại tuần nào cũng lên thăm, cảm ơn các cô các chú đã chia sẻ quần áo, đồ chơi, kinh nghiệm. Con cũng cảm ơn cô giáo nhóm trẻ đã nhận bé từ tháng thứ mười. Không có mọi người, hai vợ chồng con không xoay xở nổi.
Hôm nay gia đình có bữa tiệc nhỏ, mong cả nhà ăn uống vui vẻ. Mong ông bà, các cô các chú tiếp tục thương và dạy dỗ Gia Bảo. Một lần nữa, con xin cảm ơn."
Người nói nên nhìn về phía ông bà khi nói đến đoạn cảm ơn, đừng chỉ nhìn giấy. Nếu xúc động nghẹn lời, cứ dừng vài giây, khách sẽ chờ; không cần cố nói cho xong.
Dẫn phần bốc đồ vật: vui, nhẹ, không phán tương lai
Bốc đồ vật là tục quen ở nhiều nơi: bày vài món trước mặt bé, xem bé cầm món nào trước. Đây là trò vui của gia đình, người dẫn nên giữ đúng tinh thần đó. Vài nguyên tắc khi dẫn:
- Đồ vật an toàn: chỉ bày món to hơn nắm tay bé, không sắc cạnh, không pin cúc áo, không đồ nhỏ nuốt được. Bút, sách vải, ống nghe đồ chơi, bàn phím đồ chơi, quả bóng, cuộn thước dây vải là những món hay dùng. Bố mẹ duyệt từng món trước.
- Nói vui, không nói chắc: dùng câu như "Bảo chọn quyển sách rồi, chắc sau này thích đọc truyện với ông" thay vì "bé sẽ làm giáo sư". Cái chọn của trẻ một tuổi phụ thuộc màu sắc và món nào gần tay nhất, không ai nên nói như lời tiên đoán.
- Không chê món nào: nếu bé bò thẳng đến cái điện thoại của mẹ ai đó để quên trên chiếu, cả nhà sẽ cười, người dẫn cứ cười theo. Đừng nói những câu kiểu "chọn sai rồi, chọn lại".
- Không thúc ép: bé không chịu bò, cứ ngồi khóc thì người dẫn nói "Hôm nay Bảo muốn làm khách quan sát" rồi chuyển phần. Không đặt bé xuống lần hai, lần ba.
- Cho bé thời gian: người lớn ngồi quanh chiếu nên im lặng, không gọi tên bé từ nhiều phía. Gọi loạn làm bé quay qua quay lại rồi ngồi yên.
- Lời dẫn mẫu: "Bây giờ là phần cả nhà chờ đợi nhất. Trên chiếu có sáu món đồ, ba mẹ đã chọn cẩn thận. Mời cả nhà giữ yên lặng một chút, để xem hôm nay Gia Bảo thích món nào nhé." Sau khi bé chọn: "Gia Bảo đã chọn quả bóng! Vậy là từ mai ông nội có việc ra sân chơi bóng với cháu rồi. Xin một tràng pháo tay cho bé."
Có gia đình không làm bốc đồ vì thấy không cần thiết, như vậy cũng hoàn toàn bình thường. Thay vào đó, người dẫn có thể mời ông bà hai bên lên trao cho bé một món quà và nói một câu chúc. Phần này cũng ấm và ít phụ thuộc vào tâm trạng của bé hơn.
Thổi nến, cắt bánh và lời mời tiệc
Phần thổi nến nhanh nhất nhưng hay rối nhất vì mọi người cùng đứng dậy chụp ảnh. Người dẫn nên nói trước: "Mời ông bà, ba mẹ và anh chị em ruột của Gia Bảo lên quanh bàn bánh. Các cô các chú muốn chụp ảnh xin đứng ở phía dưới để ai cũng thấy bé." Sau đó mời cả phòng hát bài chúc mừng sinh nhật quen thuộc, bố mẹ cầm tay bé thổi nến. Nến đặt xa mép bàn, người lớn giữ tay bé, tóc bé buộc gọn nếu bé gái để tóc dài.
Cắt bánh xong, người dẫn chuyển ngay sang lời mời tiệc, đừng để khoảng trống dài: "Xin cảm ơn cả nhà. Bây giờ mời ông bà, các cô các chú và các anh chị cùng nâng ly, chúc bé Gia Bảo luôn khoẻ mạnh, vui vẻ, chúc gia đình anh Lâm chị Trang luôn đầm ấm. Mời mọi người dùng tiệc ạ."
Trong lúc khách ăn, người dẫn không cần nói thêm, chỉ thỉnh thoảng nhắc khách muốn chụp ảnh với bé thì mời ra góc chụp. Cuối tiệc, khi thấy khách bắt đầu đứng dậy, nói lời cảm ơn chung: "Thay mặt gia đình anh Lâm chị Trang, em xin cảm ơn ông bà, các cô các chú đã đến chung vui cùng bé Gia Bảo hôm nay. Chúc cả nhà về đường bình an."
Với tiệc ở nhà hàng có thêm nhóm bạn của bố mẹ, có thể có vài tiết mục hát. Hãy giới hạn hai ba tiết mục và xếp sau khi khách đã ăn được một lúc, tránh loa to gần chỗ bé ngồi.
Tình huống hay gặp và cách người dẫn đỡ lời
Bé khóc ngay lúc lên sân khấu. Không cố dỗ trước mặt mọi người. Người dẫn nói "Gia Bảo cần ba mẹ ôm một chút", mời bố mẹ bế bé xuống, rồi chuyển sang phần trình chiếu hoặc lời cảm ơn trước. Phần bốc đồ để lại sau khi bé đã dịu.
Khách đến trễ đông, phòng còn trống nhiều bàn. Lùi giờ mở lời mười lăm phút, mời khách đã đến dùng nước và chụp ảnh. Bắt đầu khi khách ngồi được khoảng hai phần ba là vừa. Đợi đủ hết thì bé sẽ mệt.
Micro rè hoặc mất tiếng. Người dẫn nói to, bước gần lại phía khách, nói ngắn hơn. Đừng đứng gõ micro và hỏi "có nghe rõ không" nhiều lần; một lần là đủ, sau đó tiếp tục.
Ông bà muốn nói thêm khi chưa có trong kịch bản. Cứ mời, ông bà là chủ nhà. Đưa micro tận tay, đứng bên cạnh giữ micro nếu tay ông bà run, và cảm ơn khi ông bà nói xong.
Có trẻ con khác tranh đồ trên chiếu bốc đồ. Mời bố mẹ của các bé ngồi giữ con ở vòng ngoài trước khi đặt Gia Bảo xuống. Nếu đã lỡ có bé khác bò vào, người dẫn cười và nói "Có bạn muốn chọn cùng Gia Bảo rồi", rồi nhẹ nhàng nhờ người nhà bế ra.
Lỡ nói nhầm tên hoặc vai vế. Sửa ngay, cười một câu: "Xin lỗi cả nhà, em hồi hộp quá". Không cần giải thích dài. Viết tên bố mẹ, ông bà to trên thẻ gợi ý để nhìn khi cần.
Câu hỏi thường gặp
Tiệc thôi nôi có cần thuê người dẫn không?
Không cần. Một người thân nói rõ ràng, nắm được kịch bản và tính khí của bé thường dẫn tự nhiên hơn. Điều quan trọng là có người lo riêng việc này, để bố mẹ rảnh tay bế bé và chào khách.
Nên bày bao nhiêu món trong phần bốc đồ vật?
Năm đến tám món là vừa, bày cách nhau đủ xa để bé nhìn thấy từng món. Bày quá nhiều làm bé bối rối, cầm đại món gần nhất. Mọi món phải an toàn khi bé đưa lên miệng, vì trẻ một tuổi gần như chắc chắn làm vậy.
Có nên giải thích ý nghĩa từng món đồ khi bé chọn?
Một câu vui là đủ, ví dụ chọn quyển sách thì nói bé thích nghe đọc truyện. Đừng nói như lời đoán nghề nghiệp hay vận mệnh, vì đó là trò vui chứ không phải phán đoán, và các bé khác trong họ nghe so sánh dễ thành chuyện.
Thôi nôi làm ở nhà thì lời dẫn thay đổi thế nào?
Gộp lại, ngắn hơn: người nói chính, thường là bố hoặc ông, chào khách, giới thiệu bé, cảm ơn rồi làm phần bốc đồ ngay trên chiếu giữa nhà. Không cần micro nếu dưới bốn mâm. Cả chương trình khoảng hai mươi phút.
Lời dẫn thôi nôi có nên xen câu đùa không?
Có, tiệc thôi nôi vui hơn tiệc đầy tháng nên vài câu đùa nhẹ về tính nết của bé là hợp. Tránh đùa về cân nặng, chiều cao, so sánh với con nhà khác, hoặc đùa về chuyện sinh thêm em, vì dễ chạm chuyện riêng của gia đình.
Bé nhà có hai người dẫn, chia lời thế nào?
Một người lo phần chương trình như mời phát biểu, mời tiệc; người kia lo phần vui như kể chuyện bé và dẫn bốc đồ. Thống nhất ai nói câu mở, ai nói câu kết. Đừng nói chen lời nhau trên sân khấu.