Một buổi khai trương cửa hàng nhỏ chỉ cần khoảng 30 phút và một người dẫn nắm chắc bốn đoạn lời: chào khách, mời chủ cửa hàng nói, mời cắt băng, mời khách vào xem hàng. Người dẫn không cần giọng phát thanh viên. Cần nhất là biết chương trình đang ở đoạn nào, ai sắp nói, và nói câu gì để khách đứng ngoài vỉa hè không thấy lúng túng.
Bài này viết cho người nhà, bạn thân hay nhân viên được giao cầm micro trong lễ khai trương tiệm tạp hoá, cửa hàng quần áo, tiệm điện thoại, tiệm bánh, với vài chục đến hơn trăm khách. Bên dưới có khung chương trình theo phút, lời dẫn mẫu cho từng đoạn để bạn thay tên người và tên cửa hàng, những chỗ người dẫn lần đầu hay vấp và cách tập trong hai buổi tối. Tên người, tên cửa hàng trong lời mẫu đều là ví dụ giả định.
Ai nên dẫn và buổi khai trương cửa hàng nhỏ gồm những phần nào
Ở cửa hàng nhỏ, người dẫn tốt nhất thường không phải chủ cửa hàng. Chủ tiệm sáng hôm đó phải đón khách, nhận hoa, nhắc nhân viên, trả lời điện thoại của nhà cung cấp; nếu ôm thêm micro thì chỗ nào cũng làm dở. Người dẫn hợp lý là một người thân nói năng rõ ràng, một người bạn quen đám đông, hoặc nhân viên lâu năm hiểu cửa hàng. Điều quan trọng là người đó được chủ tiệm tin, biết mặt phần lớn khách và không ngại đứng trước hàng xóm.
Phần lõi của buổi lễ rất ít: lời chào và giới thiệu ngắn, một lời cảm ơn của chủ cửa hàng, nghi thức cắt băng hoặc kéo tấm phủ bảng tên, rồi mời khách vào xem hàng, dùng nước. Những thứ khác như tiết mục múa lân, bốc thăm, giới thiệu chương trình ưu đãi là tuỳ chọn. Mỗi phần thêm vào kéo dài chương trình và làm tăng số lần người dẫn phải chuyển đoạn, nên thêm gì cũng cần hỏi: khách có muốn đứng xem thêm phần này không, hay họ chỉ muốn chúc mừng rồi vào mua.
Một gợi ý thực tế: ghi ra giấy tên những người sẽ được nhắc trong buổi lễ, kèm cách gọi đúng. Bác tổ trưởng tổ dân phố, chị chủ tiệm bên cạnh, người đại diện nhà cung cấp, thầy cũ của chủ tiệm. Người dẫn đọc sai tên hay gọi sai vai vế là chuyện khách nhớ lâu nhất, lâu hơn cả màu băng đỏ hay số kệ hoa.
Khung chương trình khai trương 30 phút theo từng mốc
Khung dưới đây tính cho buổi lễ bắt đầu lúc 8 giờ sáng, khoảng 60 khách, không có đại biểu chính quyền phát biểu. Bạn dời giờ theo lịch của cửa hàng, giữ nguyên độ dài từng phần.
| Mốc | Phần | Ai làm | Việc của người dẫn |
|---|---|---|---|
| 7:40–8:00 | Đón khách, nhạc nhẹ | Chủ tiệm, người nhà | Thử micro, nhắc khách đứng gọn về một phía cửa, chưa nói chính thức |
| 8:00–8:03 | Lời chào mở đầu | Người dẫn | Chào khách, giới thiệu mình là ai, nói tên cửa hàng và lý do có mặt |
| 8:03–8:05 | Giới thiệu thành phần | Người dẫn | Nhắc gia đình chủ tiệm, khách quý (nếu có), bà con hàng xóm — gọn, không kể từng người |
| 8:05–8:09 | Chủ cửa hàng cảm ơn | Chủ tiệm | Mời lên, đưa micro, đứng lùi sang bên, chuẩn bị câu cảm ơn khi chủ tiệm nói xong |
| 8:09–8:13 | Cắt băng khai trương | Chủ tiệm và 2–4 khách mời | Đọc tên người cắt băng, mời đứng vào vị trí, đếm nhịp, mời mọi người vỗ tay |
| 8:13–8:15 | Mời vào cửa hàng | Người dẫn | Giới thiệu ngắn nhóm hàng chính, ưu đãi khai trương nếu có, mời dùng nước |
| 8:15–8:30 | Khách xem hàng, chụp ảnh | Cả gia đình | Nhắc nhẹ hai lần, cảm ơn khách ra về, nhường lại không gian cho bán hàng |
Phần cắt băng trong bảng được tính rộng tay vì đây là lúc hay chậm nhất: người cầm kéo chưa đến, khay kéo để quên trong nhà, khách mời đứng sai bên. Nếu chương trình chạy nhanh hơn dự kiến, đừng thêm lời để kéo cho đủ giờ. Khách đứng ngoài nắng sẽ biết ơn người dẫn nào kết thúc sớm năm phút.
Lời dẫn mở đầu: chào khách và giới thiệu cửa hàng
Câu mở đầu chỉ cần làm ba việc: chào, nói mình là ai, nói hôm nay là dịp gì. Người dẫn lần đầu hay mắc lỗi rào đón quá dài, kiểu xin lỗi vì mình không chuyên, xin lỗi vì sân nhỏ, xin lỗi vì nắng. Khách không cần những lời đó; họ cần biết buổi lễ đã bắt đầu để thôi nói chuyện riêng và quay về phía cửa.
Lời mẫu, ví dụ giả định: “Dạ, xin kính chào các bác, các cô chú, anh chị và bà con hàng xóm đã có mặt sáng nay. Em là Ngọc Lan, em gái của chị Thu Hà, hôm nay em xin phép thay mặt gia đình dẫn chương trình nhỏ mừng khai trương cửa hàng đồ gia dụng Thu Hà. Sau gần ba tháng sửa sang, sáng nay cửa hàng chính thức mở cửa đón khách. Gia đình rất vui và hân hạnh khi có đông đủ mọi người ở đây, có bác đi từ sớm, có anh chị phải xin nghỉ một buổi để ghé qua.”
Tiếp theo là phần giới thiệu thành phần, nhưng ở cửa hàng nhỏ nên gom theo nhóm thay vì đọc từng tên: “Hôm nay có mặt ông bà, bố mẹ hai bên của chủ cửa hàng; có bác Tư, tổ trưởng tổ dân phố mình; có các anh chị đại diện nhà cung cấp đã đồng hành từ những ngày đầu; và đông nhất là bà con lối xóm, bạn bè thân thiết. Xin cảm ơn tất cả mọi người.” Nếu có một hai vị khách đặc biệt, gọi riêng tên họ, nói đúng mối quan hệ với chủ tiệm, rồi dừng.
Thời lượng của toàn bộ đoạn mở đầu nên dưới ba phút. Bạn đọc thành tiếng lời mẫu trên sẽ thấy nó chỉ mất chừng một phút rưỡi, còn lại để chừa cho tiếng vỗ tay và những lúc khách chen ngang chào hỏi nhau.
Lời mời chủ cửa hàng phát biểu và mời khách cắt băng
Câu mời chủ tiệm lên nói nên có một chi tiết thật về người đó, để lời mời không giống thông báo trên loa. Ví dụ giả định: “Ai ở xóm mình cũng biết chị Hà bán hàng online gần năm năm, đơn nào cũng tự tay gói. Hôm nay chị có một cửa hàng đàng hoàng để khách đến tận nơi xem hàng. Xin mời chị Thu Hà, chủ cửa hàng, gửi lời cảm ơn đến mọi người.” Nói xong, người dẫn trao micro tận tay, lùi ra một bước, không đứng sát che mất chủ tiệm trong ảnh.
Khi chủ tiệm nói xong, người dẫn cần một câu nối ngắn rồi chuyển ngay sang cắt băng, tránh để khoảng lặng: “Xin cảm ơn chị Hà. Và bây giờ là giây phút cả gia đình chờ đợi. Xin trân trọng kính mời bà nội của chủ cửa hàng, bác Tư tổ trưởng, anh Minh đại diện nhà cung cấp và chị Thu Hà cùng bước lên phía trước để thực hiện nghi thức cắt băng khai trương.” Gọi tên theo thứ tự người lớn tuổi, khách quý trước, chủ tiệm sau cùng.
Khi mọi người đã đứng vào vị trí, người dẫn hỏi nhỏ người phụ trách khay kéo đã sẵn chưa rồi mới đếm. Lời đếm nên rõ, chậm: “Xin mời mọi người cùng hướng về phía cửa hàng. Chúng ta cùng đếm: một, hai, ba!” Ngay khi băng đứt, nói câu chốt và mời vỗ tay: “Xin chúc mừng cửa hàng Thu Hà chính thức khai trương! Xin một tràng pháo tay thật lớn.” Đừng nói tiếp khi tiếng vỗ tay chưa dứt, vì không ai nghe được.
Lời dẫn mời khách vào xem hàng và phần ưu đãi khai trương
Sau cắt băng, nhiều người dẫn quên mất rằng mục đích của buổi khai trương là để khách bước vào cửa hàng. Câu dẫn cuối nên giúp khách biết vào trong thì có gì, quầy nào ở đâu, có gì để uống, và cửa hàng mở đến mấy giờ. Đây không phải lúc đọc bảng giá; chỉ nói nhóm hàng chính và ưu đãi trong ngày nếu chủ tiệm có làm.
Lời mẫu, ví dụ giả định: “Cửa hàng Thu Hà có ba khu: đồ bếp ở bên trái, đồ dùng phòng tắm ở giữa, và góc đồ cho bé ở cuối cửa hàng. Trong ba ngày khai trương, mỗi hoá đơn đều có quà nhỏ gia đình chuẩn bị riêng. Nước mát và bánh ngọt đặt ở bàn bên phải cửa ra vào, mời các bác, các anh chị cứ tự nhiên. Hôm nay cửa hàng mở đến chín giờ tối, ai bận buổi sáng thì tối ghé lại cũng được ạ.”
Nếu có tiết mục múa lân, nên xếp ngay trước cắt băng chứ đừng sau, vì sau cắt băng khách đã quay vào trong. Nếu có bốc thăm trúng quà, nói rõ giờ bốc thăm và cách nhận phiếu ngay trong câu dẫn này để khách quyết định có ở lại hay không. Không hứa những điều chủ tiệm chưa chốt, ví dụ không nói “giảm mạnh toàn bộ cửa hàng” khi thực tế chỉ có vài món được giảm.
Một chi tiết nhỏ nhưng khách để ý: nhắc nơi để xe. Ở phố đông, câu “bà con để xe giúp gia đình phía bên phải, chừa lối đi cho nhà hàng xóm” nói ra trước còn hơn để chủ nhà bên cạnh phải ra nhắc.
Câu lấp chỗ trống khi chương trình bị chậm
Cửa hàng nhỏ ít khi chạy đúng giờ tuyệt đối. Người cắt băng đến muộn, loa rè, khay kéo chưa mang ra. Người dẫn nên có sẵn vài câu ngắn để nói trong lúc chờ, thay vì đứng im cầm micro. Những câu dưới đây đều tự viết, bạn đổi tên cho hợp với cửa hàng mình:
- Kể nhanh một chi tiết về cửa hàng: “Trong lúc chờ, em kể mọi người nghe: kệ gỗ trong cửa hàng là do bố chị Hà tự đóng trong hai tuần đấy ạ.”
- Cảm ơn những người góp công: “Xin gửi lời cảm ơn đến đội thợ sơn, thợ điện đã làm xuyên mấy đêm để kịp sáng nay.”
- Nhắc lại giờ mở cửa, ưu đãi trong ngày, chỗ để xe, nhưng chỉ nhắc một lần.
- Mời khách đứng gần lại cho khỏi nắng: “Các bác đứng lùi vào trong mái hiên giúp gia đình, bên ngoài nắng lên rồi ạ.”
- Nói thật khi phải chờ lâu: “Xin mọi người chờ thêm chừng hai phút, gia đình đang đón bà vào từ đầu ngõ.” Khách thông cảm với sự thật hơn là những câu lấp lửng.
- Không kể chuyện cười để lấp chỗ trống nếu bạn không quen. Một câu đùa hỏng trước hàng xóm khó cứu hơn một phút im lặng.
Nếu phải chờ quá năm phút, người dẫn nên chủ động đổi thứ tự: mời khách vào uống nước trước, cắt băng sau khi người còn thiếu đã đến. Đây là quyết định của chủ tiệm, nên thống nhất trước một tín hiệu như cái gật đầu hay ra hiệu bằng tay.
Những chỗ người nhà tự dẫn hay vấp
Đọc từ điện thoại. Màn hình tối đi giữa câu, chữ nhỏ, ánh nắng chói. Hãy in kịch bản cỡ chữ to ra hai tờ giấy cứng, mỗi đoạn lời cách nhau một dòng trống, tên người in đậm.
Gọi sai vai vế. Ở quê và cả trong phố, gọi “anh” với người đáng gọi “chú” là chuyện khó quên. Hỏi chủ tiệm cách xưng hô với từng người được nhắc tên, ghi ngay cạnh tên trong kịch bản.
Cầm micro quá xa hoặc quá sát. Giữ micro cách miệng khoảng một nắm tay, hướng thẳng vào miệng, không chĩa vào loa. Thử trước khi khách đến, đứng đúng chỗ sẽ đứng khi dẫn.
Nói thay chủ tiệm. Người dẫn hào hứng thường kể luôn những điều chủ tiệm định nói, đến lượt chủ tiệm thì không còn gì mới. Thống nhất trước: người dẫn giới thiệu, chủ tiệm cảm ơn và kể chuyện mình.
Quên kết thúc. Sau khi mời khách vào xem hàng, nhiều người dẫn cứ đứng ngoài cầm micro nói thêm. Nói câu kết rõ ràng, tắt micro, đưa lại cho người lo âm thanh, rồi vào phụ chủ tiệm tiếp khách.
Tập kịch bản khai trương trong hai buổi tối
Không cần tập nhiều, nhưng phải tập thành tiếng và tập cùng chủ cửa hàng ít nhất một lần. Lịch dưới đây vừa với người đi làm ban ngày:
- Tối thứ nhất: đọc to cả kịch bản một mình, bấm giờ. Đoạn nào đọc vấp thì sửa câu cho ngắn lại, đừng cố thuộc câu dài.
- Gạch chân những tên người, đọc riêng từng tên ba lần. Tên có chữ khó hay tên đơn vị dài thì viết cách đọc ngay bên cạnh.
- Tối thứ hai: tập cùng chủ cửa hàng tại chính cửa hàng. Đứng đúng vị trí sẽ đứng, chỉ chỗ chủ tiệm bước lên, chỗ người cắt băng đứng.
- Thống nhất tín hiệu với người lo nhạc: lúc nào bật nhạc nền, lúc nào tắt, lúc nào bật nhạc vui khi băng vừa đứt.
- Thử micro, loa ở mức âm lượng thật, nhờ một người đứng ở đầu vỉa hè nghe xem có rõ không.
- Sáng hôm lễ, đến sớm ít nhất 30 phút, đọc lại đoạn mở đầu một lần, uống nước ấm, để kịch bản ở chỗ dễ lấy.
Nếu chỉ có thời gian cho một việc, hãy tập đoạn mở đầu và lời mời cắt băng. Hai đoạn này quyết định khách thấy buổi lễ gọn gàng hay lộn xộn; các đoạn còn lại có lỡ vấp thì khách cũng đang vui, ít ai để ý.
Câu hỏi thường gặp
Người dẫn khai trương cửa hàng nên mặc gì?
Mặc gọn gàng, lịch sự, hợp với kiểu cửa hàng: tiệm quần áo có thể mặc sản phẩm của tiệm, tiệm đồ gia dụng mặc sơ mi hoặc áo dài nhẹ nhàng. Tránh màu trùng hệt với băng đỏ hay phông nền để khỏi chìm trong ảnh, và chọn giày đứng lâu không đau chân.
Khai trương có cần mời đại diện chính quyền phát biểu không?
Cửa hàng nhỏ thường không cần. Nếu gia đình mời tổ trưởng tổ dân phố hay cán bộ phường, xã đến chung vui thì người dẫn nhắc tên, cảm ơn sự có mặt; chỉ mời phát biểu khi đã hỏi trước và người đó đồng ý, tránh mời bất ngờ làm khách khó xử.
Chương trình khai trương dài bao lâu là vừa?
Với cửa hàng nhỏ, phần nghi thức chính từ 15 đến 20 phút là vừa, cộng thêm thời gian đón khách và xem hàng thành khoảng 30 đến 45 phút. Quá dài thì khách đứng ngoài trời mệt, nhất là người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
Có nên để chủ cửa hàng vừa dẫn vừa phát biểu không?
Được nếu buổi lễ rất nhỏ, chỉ vài chục khách quen. Khi đó chủ tiệm nói một lượt duy nhất gồm chào, cảm ơn, mời cắt băng và mời vào xem hàng. Nếu đông khách hơn, nên nhờ một người khác dẫn để chủ tiệm rảnh tay đón người đến muộn và nhận hoa.
Lỡ đọc sai tên khách giữa chương trình thì xử lý thế nào?
Dừng lại, xin lỗi ngắn và đọc lại cho đúng, ví dụ “xin lỗi bác, em xin đọc lại cho đúng tên bác”. Đừng đùa để lấp, cũng đừng xin lỗi nhiều lần. Sau buổi lễ, người dẫn hoặc chủ tiệm nên ghé chào riêng người đó một câu.
Không có loa, micro thì có dẫn được không?
Được, với khách dưới khoảng ba mươi người đứng gần. Người dẫn đứng cao hơn một chút, nói chậm và to vừa phải, gom khách lại gần trước khi bắt đầu. Đông hơn thì nên mượn hoặc thuê một bộ loa kéo nhỏ, nếu không phần lớn khách đứng sau sẽ không nghe gì.