Bài phát biểu khánh thành của tổng giám đốc dài khoảng năm phút là vừa, gồm năm phần: chào và cảm ơn, nhắc lại vì sao đầu tư, kể ngắn quá trình xây dựng, nói nhà máy mới sẽ làm gì, cam kết với địa phương và người lao động. Khán giả hôm đó có đại biểu chính quyền, đối tác, nhà thầu, ngân hàng và hàng trăm công nhân; mỗi nhóm cần nghe thấy mình trong bài nói. Bài nào chỉ đọc số liệu đầu tư và công suất thì đại biểu nghe lịch sự, còn công nhân thì nhìn đồng hồ.
Bài này dành cho tổng giám đốc, giám đốc nhà máy hay chủ doanh nghiệp tự chuẩn bị bài nói của mình, hoặc người trợ lý được nhờ viết nháp để lãnh đạo sửa. Bạn có khung năm phần với thời lượng từng phần, một bài mẫu năm phút cho khánh thành nhà máy, một bài mẫu ngắn cho khánh thành văn phòng, thứ tự cảm ơn hợp lý và cách tập để nói trôi ngoài trời. Tên công ty, con số trong bài mẫu đều là ví dụ giả định.
Ba câu bài phát biểu khánh thành phải trả lời
Trước khi viết chữ nào, người phát biểu nên tự trả lời ba câu. Câu thứ nhất: vì sao công ty xây nhà máy này, ở nơi này, vào lúc này. Câu thứ hai: ai đã làm nên công trình, ngoài chính mình. Câu thứ ba: từ hôm nay trở đi, nhà máy sẽ mang lại gì cho người lao động, cho địa phương và cho khách hàng. Ba câu trả lời ấy là xương sống; mọi đoạn khác chỉ là phần nối.
Câu thứ nhất thường bị trả lời bằng ngôn ngữ kế hoạch kinh doanh: mở rộng công suất, đáp ứng nhu cầu thị trường. Điều đó đúng, nhưng khán giả cần một lý do có hình ảnh hơn. Ví dụ: đơn hàng của khách tăng đến mức xưởng cũ phải chạy ba ca suốt hai năm, công nhân không có ngày nghỉ trọn vẹn. Một chi tiết như vậy cho thấy quyết định đầu tư xuất phát từ thực tế, và gắn trực tiếp với người đang ngồi dưới.
Câu thứ hai là nơi bài nói dễ thành danh sách cảm ơn dài dằng dặc. Cách tránh là gom theo nhóm, mỗi nhóm một câu có việc làm cụ thể. Câu thứ ba là nơi người phát biểu hay hứa quá. Chỉ hứa những điều công ty đã quyết và có kế hoạch: số chỗ làm thêm trong năm đầu, chế độ cho người lao động, việc tuyển lao động địa phương. Không hứa doanh thu hay nộp ngân sách bao nhiêu khi chưa chắc.
Khung năm phần và thời lượng
Bảng dưới chia năm phút thành năm phần. Đọc với tốc độ vừa phải, mỗi phút khoảng 110 đến 130 tiếng, cả bài khoảng 600 tiếng là vừa khít.
| Phần | Thời lượng | Nội dung chính | Lỗi hay gặp |
|---|---|---|---|
| 1. Chào và cảm ơn khách | 40 giây | Kính thưa đại biểu theo danh sách đã giới thiệu, cảm ơn sự có mặt | Đọc lại toàn bộ danh sách đại biểu mà người dẫn vừa đọc |
| 2. Vì sao đầu tư | 60 giây | Một lý do cụ thể, gắn với khách hàng hoặc người lao động | Kể lịch sử công ty từ ngày thành lập |
| 3. Quá trình xây dựng | 60 giây | Một hai mốc khó khăn, ai đã cùng vượt qua | Liệt kê thông số kỹ thuật, diện tích từng hạng mục |
| 4. Nhà máy sẽ làm gì | 60 giây | Sản phẩm, số việc làm, điều kiện làm việc mới | Đọc chuỗi số công suất, doanh thu dự kiến |
| 5. Cam kết và cảm ơn lần cuối | 60–80 giây | Cam kết với địa phương, người lao động; cảm ơn theo nhóm; lời chúc | Hứa những điều chưa có quyết định nội bộ |
Nếu có phiên dịch cho đối tác nước ngoài, cắt bài xuống còn khoảng 350 tiếng để tổng thời gian kể cả dịch không quá tám phút. Phần cắt trước tiên là chi tiết quá trình xây dựng, vì báo cáo của ban quản lý dự án đã nói phần này.
Bài mẫu năm phút cho khánh thành nhà máy
Bài mẫu dưới đây tự viết cho một công ty giả định, Công ty Cổ phần Bao bì Phú An, khánh thành nhà máy mới tại một khu công nghiệp ở Đồng Nai. Bạn thay tên, số liệu và chi tiết theo thực tế công ty mình:
“Kính thưa quý vị đại biểu, thưa quý khách hàng, quý đối tác, thưa toàn thể anh chị em cán bộ, công nhân viên. Thay mặt Hội đồng quản trị và Ban giám đốc Công ty Phú An, xin trân trọng cảm ơn quý vị đã dành thời gian đến chung vui trong ngày khánh thành nhà máy số hai.
Hai năm trước, xưởng cũ của công ty phải chạy ba ca liên tục suốt nhiều tháng mới kịp đơn hàng. Anh chị em công nhân làm việc rất vất vả, có những tuần không có ngày nghỉ trọn. Ban giám đốc hiểu rằng không thể giữ khách hàng bằng cách kéo dài sức người mãi, nên đã quyết định đầu tư nhà máy này.
Mười sáu tháng xây dựng không dễ dàng. Có hai tháng mưa liên tục, nền móng phải xử lý lại một phần. Công trình đứng được hôm nay là nhờ đội ngũ của nhà thầu thi công làm việc cả những ngày lễ, nhờ ban quản lý khu công nghiệp và chính quyền địa phương hướng dẫn thủ tục kịp thời, nhờ ngân hàng đồng hành về vốn, và nhờ anh chị em trong ban dự án của công ty bám công trường từng ngày.
Từ tháng sau, nhà máy sẽ đi vào sản xuất các dòng bao bì giấy cho ngành thực phẩm. Trong năm đầu, công ty dự kiến tuyển thêm khoảng ba trăm lao động, ưu tiên người dân trong xã. Nhà xưởng mới có hệ thống thông gió và chiếu sáng tốt hơn, nhà ăn rộng hơn, có phòng nghỉ cho lao động nữ. Đó là những điều anh chị em đã góp ý trong các buổi đối thoại, và công ty đã đưa vào thiết kế.
Công ty Phú An xin cam kết tuân thủ đầy đủ quy định về môi trường, an toàn lao động, và là một thành viên có trách nhiệm của địa phương. Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn quý vị đại biểu, quý đối tác và toàn thể người lao động. Kính chúc quý vị sức khoẻ, hạnh phúc và thành công. Xin trân trọng cảm ơn.”
Bài mẫu ngắn cho khánh thành văn phòng, trụ sở mới
Khánh thành văn phòng hay trụ sở mới thường nhỏ hơn, khách chủ yếu là đối tác, khách hàng thân thiết và nhân viên, không có phần tham quan dây chuyền. Bài nói nên ngắn hơn, chừng hai đến ba phút, và ấm hơn một chút. Lời mẫu, ví dụ giả định: “Kính thưa quý khách hàng, quý đối tác và các anh chị em trong công ty. Mười năm trước, Công ty Luật Sao Mai khởi đầu ở một căn phòng thuê hai mươi mét vuông, bốn người ngồi chung một chiếc bàn dài. Hôm nay, công ty có trụ sở riêng với hai mươi lăm đồng nghiệp. Văn phòng mới có phòng họp riêng để khách hàng trao đổi kín đáo hơn, có góc nghỉ cho nhân viên, có chỗ để xe rộng rãi hơn cho khách. Thay mặt Ban giám đốc, xin cảm ơn quý khách hàng đã tin tưởng suốt chặng đường vừa qua, cảm ơn anh chị em đã cùng nhau dọn dẹp, sắp xếp suốt mấy tuần cuối. Xin mời quý vị tham quan văn phòng và dùng tiệc nhẹ.”
Bài mẫu này dùng một hình ảnh đối chiếu đơn giản giữa ngày đầu và hôm nay. Đó là cấu trúc dễ nhớ cho khán giả và dễ nói cho người phát biểu. Chỉ cần chọn đúng một chi tiết của ngày đầu, như chiếc bàn dài chung hay căn phòng không có cửa sổ, rồi đặt cạnh điều thay đổi lớn nhất hôm nay.
Tránh biến bài khánh thành văn phòng thành buổi giới thiệu năng lực công ty. Khách đã biết công ty, họ đến để chúc mừng. Danh sách dịch vụ, giải thưởng, khách hàng lớn nên để trong tập tài liệu hoặc trên màn hình ở sảnh, không nằm trong bài nói.
Cảm ơn ai, theo thứ tự nào
Đại biểu chính quyền, cơ quan quản lý. Cảm ơn sự hướng dẫn, hỗ trợ thủ tục, nói chung theo nhóm, không kể chi tiết thủ tục nào được giải quyết nhanh, tránh tạo cảm giác ưu ái riêng.
Khách hàng và đối tác. Cảm ơn sự tin tưởng; nếu có khách hàng đã chờ đơn hàng trong thời gian xây dựng, một câu ghi nhận sự kiên nhẫn của họ rất có giá trị.
Nhà thầu, tư vấn giám sát, ngân hàng. Mỗi bên một câu có việc làm cụ thể: làm xuyên lễ, giữ tiến độ trong mùa mưa, giải ngân đúng hẹn.
Người lao động. Đặt gần cuối để câu cảm ơn này là điều đọng lại. Nhắc đến cả những người đã làm ở xưởng cũ trong thời gian chờ nhà máy mới.
Gia đình người lao động, người dân quanh nhà máy. Một câu cảm ơn người dân đã chịu bụi, tiếng ồn trong thời gian thi công thường bị quên nhưng được đón nhận rất tốt.
Số liệu trong bài: bao nhiêu là vừa
Con số làm bài phát biểu có trọng lượng, nhưng quá nhiều số liệu thì không ai nhớ được số nào. Vài nguyên tắc khi đưa số vào bài nói:
- Cả bài không quá ba con số chính. Thường là thời gian xây dựng, số việc làm mới và một con số về sản phẩm.
- Làm tròn khi nói: “gần ba trăm lao động” dễ nghe hơn “hai trăm tám mươi bảy lao động”.
- Không nói tổng vốn đầu tư nếu báo cáo của ban quản lý dự án đã nói; nhắc lại chỉ làm bài dài thêm.
- Gắn con số với hình ảnh: “nhà ăn đủ chỗ cho cả ca ngồi cùng lúc” thay vì đọc diện tích nhà ăn.
- Mọi con số phải khớp với tài liệu phát cho báo chí, đại biểu. Nhờ phòng kế toán hoặc ban dự án soát lại trước ngày lễ.
- Không đưa số dự báo doanh thu, lợi nhuận vào bài phát biểu công khai nếu công ty có cổ đông hay đang chuẩn bị huy động vốn; những con số đó cần được bộ phận pháp chế duyệt.
Nếu bạn thấy bài nói trống trải khi bỏ bớt số liệu, hãy thay bằng một câu chuyện ngắn về một người cụ thể: người công nhân lâu năm nhất, kỹ sư trẻ phụ trách lắp máy. Câu chuyện làm bài phát biểu sống hơn bất kỳ bảng số nào.
Tập và cầm giấy khi phát biểu ngoài trời
Lễ khánh thành thường diễn ra dưới rạp ngoài trời, gió lật giấy, nắng chiếu vào mắt. Chuẩn bị theo các bước sau:
- In bài cỡ chữ lớn, giãn dòng rộng, mỗi phần một trang, đánh số trang to ở góc. Giấy dày để gió không lật.
- Đọc thành tiếng toàn bộ bài ba lần trong tuần trước lễ, bấm giờ. Nếu vượt sáu phút, cắt bớt ở phần quá trình xây dựng.
- Đánh dấu những chỗ ngừng lấy hơi, những chỗ nhìn lên khán giả, nhất là khi nói câu cảm ơn người lao động.
- Tập ít nhất một lần tại chính bục phát biểu trong buổi tổng duyệt, thử micro, xem chiều cao bục và hướng nắng.
- Trước giờ lễ, kiểm lại danh sách đại biểu với người dẫn, sửa phần chào nếu có đại biểu vắng hoặc thay người.
Đọc từ giấy không có gì sai khi đó là bài phát biểu chính thức. Điều quan trọng là thỉnh thoảng nhìn lên, nói chậm hơn khi nói chuyện thường ngày một chút, và dừng hẳn sau câu cảm ơn cuối cùng để khán giả vỗ tay.
Câu hỏi thường gặp
Bài phát biểu khánh thành có nên tự viết hay nhờ người khác?
Người phát biểu nên tự quyết ba ý chính và câu chuyện muốn kể, sau đó có thể nhờ trợ lý hoặc bộ phận truyền thông viết nháp. Bản cuối phải được chính người nói đọc thành tiếng và sửa theo giọng của mình, vì câu chữ do người khác viết thường không quen miệng.
Có nên nói tiếng Anh nếu có đối tác nước ngoài?
Nếu tự tin, có thể chào và cảm ơn đối tác bằng một hai câu tiếng Anh ở đầu và cuối bài, còn phần chính nói tiếng Việt kèm phiên dịch. Không nên đọc cả bài song ngữ vì thời lượng tăng gấp đôi, khán giả Việt Nam phải chờ lâu.
Bài phát biểu khánh thành có cần nhắc đến chủ trương, chính sách của Nhà nước không?
Có thể nhắc một câu ngắn về việc dự án phù hợp định hướng phát triển của địa phương nếu điều đó đúng, nhưng không cần trích dẫn văn bản. Phần ghi nhận chính sách thường thuộc bài phát biểu của đại diện chính quyền, doanh nghiệp không nên nói thay.
Tổng giám đốc là người nước ngoài thì bài phát biểu nên thế nào?
Người đó nói bằng tiếng mẹ đẻ hoặc tiếng Anh, có phiên dịch đuổi từng đoạn ngắn. Nên mở đầu bằng một câu chào tiếng Việt đã tập kỹ; khán giả thường đón nhận rất nồng nhiệt. Bài nên ngắn hơn bình thường để cộng cả phần dịch không quá tám phút.
Lỡ quên lời giữa bài phát biểu thì làm sao?
Dừng lại, nhìn xuống giấy tìm đoạn tiếp theo, không cần xin lỗi. Một khoảng lặng ba bốn giây trên sân khấu dài với người nói nhưng rất ngắn với khán giả. Nếu không tìm thấy chỗ, chuyển thẳng sang phần cảm ơn cuối bài là an toàn nhất.