HanHanh.comHân Hạnh
Kỹ năng tự dẫn chương trình

Run khi dẫn chương trình: chuẩn bị từ ba ngày trước đến lúc cầm micro

Run khi được giao dẫn chương trình là bình thường. Cách chuẩn bị theo mốc ba ngày, đêm trước, sáng hôm đó, mười phút cuối và khi run ngay trên sân khấu.

Vietnamese man in a white shirt standing alone in an empty community hall in Nghe An before an event, holding a microphone at his side, rows of empty plastic chairs, morning light

Gần như ai được giao dẫn chương trình lần đầu cũng run, và cái run ấy không biến mất nhờ tự nhủ "đừng run". Thứ làm nó giảm là sự chuẩn bị đúng chỗ: thuộc đoạn mở, biết rõ thứ tự chương trình, đã đứng thử trên sân khấu, đã ăn uống và ngủ đủ, và có sẵn vài việc để làm khi tay bắt đầu run giữa chừng.

Bài này đi theo thời gian, từ lúc nhận lời dẫn đến lúc bước xuống sân khấu, dành cho người tự dẫn ở các buổi lễ, tiệc và sự kiện quen thuộc. Kỹ thuật thở chi tiết có nhiều tài liệu riêng; ở đây tập trung vào những việc người dẫn làm được với kịch bản, với sân khấu và với ban tổ chức để bớt lo. Nếu nỗi sợ nói trước đông người khiến bạn mất ngủ kéo dài hay ảnh hưởng công việc, nên trao đổi thêm với chuyên gia tâm lý.

Run đến từ đâu khi cầm micro

Khi đứng trước nhiều người, cơ thể phản ứng như đang gặp tình huống cần cảnh giác: tim đập nhanh, tay lạnh, miệng khô, giọng run, chân như mềm ra. Đó là phản ứng tự nhiên, không phải dấu hiệu bạn không hợp với việc dẫn. Người dẫn lâu năm vẫn có cảm giác này trước mỗi buổi lớn, chỉ khác là họ đã quen và biết nó sẽ dịu đi sau vài phút.

Với người tự dẫn, nỗi lo thường bám vào ba thứ cụ thể. Một là sợ quên lời. Hai là sợ đọc sai tên hoặc chức danh của khách quan trọng. Ba là sợ có chuyện bất ngờ mà không biết xử lý, như micro tắt, tiết mục chưa sẵn sàng, đại biểu đến muộn. Ba nỗi sợ này đều có cách giảm bằng chuẩn bị: kịch bản cầm tay cho nỗi sợ thứ nhất, danh sách tên đã kiểm và phiên âm cho nỗi sợ thứ hai, vài câu lấp chỗ trống và một người đầu mối ở hậu trường cho nỗi sợ thứ ba.

Nói cách khác, đừng cố "hết run" theo nghĩa chung chung. Hãy hỏi mình đang sợ điều gì cụ thể nhất, rồi xử lý đúng điều đó. Khi từng nỗi sợ nhỏ có câu trả lời, cái run toàn thân sẽ tự nhỏ lại, còn lại phần hồi hộp vừa đủ để bạn tỉnh táo và nói có sức hơn.

Lịch chuẩn bị theo mốc thời gian

Bảng dưới là lịch gợi ý cho một buổi lễ hay sự kiện vừa, khi bạn nhận lời dẫn trước khoảng một tuần. Nếu thời gian gấp hơn, giữ lại các dòng in đậm.

MốcViệc nên làmVì sao giúp bớt run
Ba ngày trướcCó kịch bản chốt, làm xong bản cầm tay, thuộc đoạn mởBiết chắc mình nói gì, không còn chờ đợi thông tin
Hai ngày trướcTập to toàn bộ chương trình một lượt, đứng, có bấm giờCơ thể quen với độ dài và nhịp của buổi
Một ngày trướcTổng duyệt trên sân khấu thật hoặc ít nhất đến xem chỗBớt một nỗi lạ: đèn, loa, lối lên xuống
Đêm trướcChuẩn bị sẵn trang phục, giày, bản kịch bản, nước; ngủ đúng giờSáng hôm sau không phải lo việc vặt
Sáng hôm đóĂn nhẹ, đủ no; nói to vài câu cho giọng ấmTránh đói, run tay, giọng khàn buổi sáng
Một tiếng trướcGặp người lo âm thanh và người đầu mối của ban tổ chứcBiết ai sẽ giúp khi có sự cố
Mười phút trướcĐi vệ sinh, uống vài ngụm nước ấm, đọc lại đoạn mởCơ thể nhẹ nhõm, đầu óc tập trung

Chỗ quan trọng nhất trong bảng là ba ngày trước. Nhiều người run nặng không phải vì sân khấu mà vì đến tối hôm trước vẫn chưa có kịch bản chốt. Nếu ban tổ chức chậm, hãy chủ động hỏi và nói rõ bạn cần kịch bản trước ngày nào để chuẩn bị.

Đêm trước và sáng hôm đó: những việc nhỏ có tác dụng lớn

Đừng tập thêm quá khuya. Đến đêm trước, bạn đã thuộc đủ. Tập thêm đến khuya chỉ làm thiếu ngủ, mà thiếu ngủ thì giọng khàn, phản xạ chậm và dễ cáu. Đọc lại đoạn mở một lần rồi đi ngủ.

Chuẩn bị trang phục thử trước. Mặc thử bộ đồ định mặc, đứng, đi lại, giơ tay như cầm micro. Áo chật vai hay giày mới cọ chân sẽ thêm một lý do để bạn mất tập trung. Chọn đồ có túi hoặc chỗ để giấu một tấm thẻ dự phòng.

Ăn đủ nhưng nhẹ. Đói làm tay run và đầu óc lâng lâng; quá no làm người nặng nề, hơi thở ngắn. Một bữa vừa phải trước giờ dẫn khoảng hai tiếng là hợp. Hạn chế đồ uống có nhiều cà phê nếu bạn vốn dễ hồi hộp, vì nó làm tim đập nhanh hơn.

Làm ấm giọng. Buổi sáng, nói chuyện bình thường vài phút, đọc to một đoạn văn, ngân nhẹ vài âm. Giọng chưa ấm thì câu đầu tiên dễ bị rè hoặc lạc, và điều đó làm bạn càng run.

Đến sớm. Đến trước giờ ít nhất một tiếng để có thời gian đứng thử chỗ, gặp người lo âm thanh, hỏi lại các thay đổi. Người đến sát giờ thường phải vừa thở dốc vừa cầm micro.

Mười phút cuối ở hậu trường

Đây là lúc tim đập nhanh nhất. Thay vì đứng một chỗ nghĩ ngợi, hãy làm một chuỗi việc quen thuộc để cơ thể có chỗ để dồn sức.

  • Kiểm tra lần cuối: kịch bản đủ thẻ, đúng thứ tự, micro đã có pin, nước để sẵn ở chỗ dễ lấy.
  • Thở ra chậm và dài hơn hít vào, lặp vài lần. Không cần kỹ thuật phức tạp; thở ra dài là đủ để nhịp tim chậm lại một chút.
  • Thả lỏng vai: nâng hai vai lên sát tai, giữ một chút rồi buông. Vai căng là giọng căng.
  • Nắm chặt hai bàn tay vài giây rồi mở ra, để máu lưu thông, tay bớt lạnh.
  • Nói nhỏ đoạn mở một lần, chỉ cho riêng mình nghe, ở tốc độ chậm hơn bình thường.
  • Nhìn ra phía khách nếu có chỗ nhìn được, tìm vài gương mặt quen hoặc thân thiện. Lát nữa bạn sẽ nói với những người đó trước.
  • Đừng xem điện thoại, đừng đọc tin nhắn công việc. Một tin không vui lúc này đủ làm bạn mất tập trung cả đoạn đầu.

Chuỗi việc này nên được tập trước ở nhà, để đến ngày đó cơ thể tự làm theo thói quen. Thói quen là thứ giữ bạn ổn định khi đầu óc đang rối.

Run ngay trên sân khấu: làm gì trong lúc đang nói

Dù chuẩn bị kỹ, vẫn có lúc bạn thấy giọng run hay đầu óc trống rỗng giữa chương trình. Điều cần nhớ đầu tiên: khách nhận ra sự run ít hơn nhiều so với bạn tưởng. Tay run thì họ ít khi để ý, giọng hơi run thì nghe như xúc động. Chỉ khi người dẫn tự nói ra "em đang run quá" thì khách mới chú ý.

Khi thấy giọng bắt đầu run, hãy nói chậm lại và hạ giọng xuống một chút. Giọng run thường đi kèm với nói nhanh và lên cao; làm ngược lại hai điều đó sẽ giúp giọng vững hơn. Cầm micro bằng cả hai tay nếu tay run nhiều, hoặc tì nhẹ khuỷu tay vào người. Đứng hai chân ngang vai, dồn trọng lượng đều, đừng nhón hay đổi chân liên tục.

Khi quên lời, đừng cố nhớ trong im lặng quá lâu. Nhìn xuống thẻ, tìm dòng tên phần, đọc chậm câu tiếp theo. Nếu thẻ cũng không giúp được, dùng một câu an toàn kiểu "Và tiếp theo chương trình, xin mời quý vị…" rồi nhìn sang dòng cuối thẻ để biết phần tiếp là gì. Một câu chuyển trơn tru che được gần hết mọi lúc lạc.

Sau mỗi phần, khi tiết mục đang diễn hay khách đang vỗ tay, đó là lúc bạn được nghỉ. Uống một ngụm nước, thở ra dài, nhìn thẻ tiếp theo. Người dẫn giỏi không phải là người không bao giờ run, mà là người biết tận dụng từng khoảng nghỉ ngắn ấy để lấy lại nhịp.

Nhờ ban tổ chức đỡ cho mình: chia bớt nỗi lo

Có một người đầu mối ở hậu trường. Hỏi ban tổ chức ai là người quyết định khi có thay đổi: đại biểu đến muộn, tiết mục đổi chỗ, cần rút ngắn. Thống nhất rằng mọi thay đổi chỉ đi qua người đó, đưa cho bạn bằng một tờ giấy ghi rõ, không phải năm người chạy lên thì thầm năm ý khác nhau.

Thống nhất tín hiệu tay. Một tín hiệu cho "còn năm phút", một cho "kéo dài thêm", một cho "chuyển phần ngay". Có tín hiệu rõ ràng, bạn không phải đoán ý ban tổ chức qua nét mặt, bớt hẳn một nguồn căng thẳng.

Xin danh sách đại biểu đã duyệt sớm. Nỗi sợ đọc sai tên là nỗi sợ lớn của người tự dẫn. Xin danh sách cuối cùng ít nhất một ngày trước, hỏi rõ cách đọc tên khó, và thoả thuận rằng ai đến muộn sẽ được báo bằng giấy chứ không đọc thêm theo trí nhớ.

Có sẵn một tiết mục hoặc đoạn phim dự phòng. Hỏi xem nếu tiết mục chính chưa sẵn sàng thì có gì chèn vào được không: một bài hát nền, một đoạn phim ngắn, một tiết mục nhỏ. Biết mình có đường lùi, bạn sẽ đứng trên sân khấu thoải mái hơn nhiều.

Sau buổi dẫn: rút kinh nghiệm để lần sau bớt run

Ngay tối hôm đó hoặc sáng hôm sau, dành mười phút ghi lại ba điều: chỗ nào trôi nhất, chỗ nào lúng túng nhất, và chỗ lúng túng ấy do thiếu chuẩn bị gì. Ví dụ bạn vấp khi mời đại biểu vì tên chưa được kiểm, hay bạn đứng im lâu vì tiết mục chưa sẵn sàng mà chưa có câu lấp. Lần sau, bạn chỉ cần bổ sung đúng thứ đó.

Nếu có người quay video, hãy xem lại một lần, tắt tiếng trước để nhìn dáng đứng, cử chỉ, rồi bật tiếng nghe giọng. Đa số người tự xem sẽ ngạc nhiên vì mình trông bình tĩnh hơn cảm giác lúc đó. Điều này rất có ích: nó dạy cơ thể rằng cái run bên trong không lộ ra ngoài nhiều như mình sợ.

Hỏi một hai người tin cậy có mặt hôm đó, nhưng hỏi cụ thể: phần nào nghe rõ nhất, phần nào nghe như đang đọc, có lúc nào họ không biết chương trình đang đi đến đâu. Câu hỏi cụ thể cho câu trả lời có ích hơn câu "em dẫn có được không". Mỗi lần dẫn sau đó sẽ bớt run hơn lần trước, vì số chuyện lạ cứ ít dần đi.

Câu hỏi thường gặp

Run khi dẫn chương trình có phải là do mình không có năng khiếu?

Không. Run là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đứng trước nhiều người, người dẫn lâu năm vẫn hồi hộp trước buổi lớn. Sự khác biệt là họ đã quen và chuẩn bị đúng chỗ, nên cái run dịu đi sau vài phút đầu.

Có nên uống cà phê cho tỉnh táo trước khi dẫn không?

Nếu bạn vốn dễ hồi hộp, nên hạn chế vì đồ uống có nhiều cà phê làm tim đập nhanh hơn và tay dễ run. Nước ấm, ăn một bữa vừa phải trước khoảng hai tiếng thường giúp ổn định hơn.

Tay run khi cầm micro thì xử lý thế nào?

Cầm micro bằng cả hai tay hoặc tì nhẹ khuỷu tay vào người, đứng hai chân ngang vai, nói chậm và hạ giọng một chút. Khách thường ít để ý tay run hơn bạn nghĩ, miễn là bạn không nói ra điều đó.

Quên lời giữa chương trình thì nói gì?

Nhìn xuống kịch bản cầm tay, tìm tên phần và đọc chậm câu tiếp theo. Nếu vẫn bí, dùng câu chuyển an toàn như "Và tiếp theo chương trình, xin mời quý vị" rồi xem dòng cuối thẻ để biết phần tiếp là gì.

Có nên nói với khách là mình đang run không?

Không nên. Khi người dẫn tự nói ra, khách mới bắt đầu để ý và soi lỗi. Giữ nụ cười, nói chậm lại; nếu muốn khiêm tốn thì để lời cảm ơn sự kiên nhẫn của mọi người ở cuối buổi.

Sau một lần dẫn bị vấp nhiều, làm sao để lần sau tự tin hơn?

Ghi lại chỗ vấp và nguyên nhân cụ thể, như tên chưa kiểm hay thiếu câu lấp chỗ trống, rồi bổ sung đúng thứ đó cho lần sau. Xem lại video nếu có, thường bạn sẽ thấy mình bình tĩnh hơn cảm giác lúc đứng trên sân khấu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138