Lời giới thiệu diễn giả nên dài 60 đến 90 giây và trả lời ba câu khán giả đang tự hỏi: người này là ai, vì sao họ nói về đề tài này, và mình sẽ được nghe gì. Một lời giới thiệu tốt không kể hết lý lịch; nó chọn đúng hai ba chi tiết khiến hội trường muốn nghe, rồi đọc tên diễn giả ở cuối như một lời mời.
Bài viết dành cho người dẫn ở hội thảo, workshop, buổi nói chuyện chuyên đề trong trường hay doanh nghiệp, và cả người chủ trì một lớp tập huấn phải giới thiệu giảng viên khách mời. Có khung bốn phần, cách xin thông tin từ diễn giả, năm lời mẫu theo năm loại sự kiện, và những câu nên bỏ. Tên người và đơn vị trong mẫu là giả định.
Vì sao lời giới thiệu ngắn lại khó viết
Diễn giả thường gửi cho ban tổ chức một bản lý lịch dài một trang: bằng cấp, các chức vụ đã qua, giải thưởng, sách đã viết. Người dẫn dễ mắc bẫy đọc lại gần hết bản đó, mất ba bốn phút, và khán giả đã mệt trước khi diễn giả cất lời. Cái khó nằm ở việc chọn bỏ: trong mười thông tin đều đúng, chỉ giữ lại những thông tin liên quan đến đề tài hôm nay.
Một nguyên tắc dễ dùng: mọi chi tiết trong lời giới thiệu phải trả lời câu "vì sao người này đáng nghe về chủ đề này". Một tiến sĩ hoá học nói về quản lý nhân sự thì học vị không phải điểm chính; mười năm điều hành phòng thí nghiệm hai mươi người mới là điểm chính. Ngược lại, khi nói về an toàn hoá chất, học vị lại đứng đầu.
Lời giới thiệu cũng là phép lịch sự hai chiều. Nó chuẩn bị tâm thế cho khán giả, đồng thời giúp diễn giả bước lên sân khấu trong một không khí sẵn sàng. Giới thiệu quá đà, kiểu "chuyên gia hàng đầu", đặt áp lực lên diễn giả; giới thiệu sơ sài khiến họ phải tự giới thiệu lại, mất thời gian của chính họ.
Khung bốn phần của lời giới thiệu
Bốn phần dưới đây xếp theo trình tự nói. Đọc tên diễn giả ở cuối là thói quen của nhiều người dẫn có kinh nghiệm, vì nó tạo khoảnh khắc mời rõ ràng để hội trường vỗ tay.
| Phần | Nội dung | Độ dài | Gợi ý |
|---|---|---|---|
| 1. Đề tài | Đề tài sắp nói và vì sao nó đáng quan tâm với người ngồi đây | 1–2 câu | Nối với điều khán giả đang gặp |
| 2. Người nói | Vị trí hiện tại và kinh nghiệm liên quan đến đề tài | 2–3 câu | Chọn chi tiết có con số hoặc việc cụ thể |
| 3. Một nét riêng | Một chi tiết con người: câu chuyện, sở thích, lý do họ nhận lời | 1 câu | Xin phép diễn giả trước |
| 4. Lời mời | Tên đầy đủ, chức danh ngắn, lời mời lên sân khấu | 1 câu | "Xin trân trọng kính mời…" |
Tổng cộng sáu đến bảy câu, khoảng 150 đến 200 chữ, nói chậm là vừa 60 đến 90 giây. Nếu ban tổ chức muốn giới thiệu dài hơn, đưa phần lý lịch đầy đủ vào tài liệu in hoặc trình chiếu ở màn hình trong lúc diễn giả bước lên.
Xin thông tin từ diễn giả thế nào để viết được lời hay
Bản lý lịch có sẵn hiếm khi đủ để viết một lời giới thiệu có hồn. Dành mười phút gọi điện hoặc nhắn tin hỏi diễn giả năm câu dưới đây.
- Anh chị muốn được giới thiệu với chức danh nào? Nhiều người giữ hai ba vai, họ có ý muốn nhấn vai nào hôm nay.
- Trong kinh nghiệm của anh chị, việc nào liên quan nhất đến đề tài hôm nay? Câu trả lời thường cho bạn chi tiết tốt hơn bản lý lịch.
- Có chi tiết nào anh chị không muốn nhắc trên sân khấu không? Có người không thích nói tuổi, nơi làm cũ hay giải thưởng.
- Vì sao anh chị nhận lời đến nói chuyện ở đây? Câu trả lời này thường thành nét riêng ở phần 3.
- Tên anh chị đọc thế nào cho đúng, nhất là khi có tên nước ngoài hoặc tên đệm ít gặp?
Viết xong, gửi lại lời giới thiệu cho diễn giả xem trước. Họ sẽ sửa những chỗ chưa chính xác, và cũng biết trước bạn sẽ nói gì để không nhắc lại ở phần mở đầu bài nói của họ.
Năm lời giới thiệu mẫu theo loại sự kiện
Hội thảo chuyên môn. "Hầu hết các xưởng sản xuất nhỏ đều đang tìm cách giảm hao hụt nguyên liệu mà không phải mua máy mới. Diễn giả tiếp theo đã làm đúng việc đó trong sáu năm, ở vai trò trưởng phòng kỹ thuật của một nhà máy bao bì hai trăm công nhân. Ông cũng là người hướng dẫn thực tập cho nhiều lứa sinh viên của trường. Xin trân trọng kính mời Thạc sĩ Vũ Văn I, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty K."
Workshop thực hành. "Trong hai giờ tới, các anh chị sẽ tự tay làm ra bản kế hoạch truyền thông cho cửa hàng của mình. Người hướng dẫn hôm nay đã giúp hơn ba mươi cửa hàng nhỏ làm việc này, và chị nói thật rằng chị thích nhất là lúc thấy học viên sửa đi sửa lại bản nháp. Xin mời chị Ngô Thị L."
Buổi nói chuyện với sinh viên. "Bốn năm trước, khách mời của chúng ta cũng ngồi ở những hàng ghế này, cũng băn khoăn đi làm ngay hay học tiếp. Hôm nay anh trở lại với tư cách kỹ sư phần mềm đã làm việc ở hai công ty, một trong nước và một nước ngoài. Xin mời các bạn chào đón anh Phan Văn M, cựu sinh viên khoá 15."
Lớp tập huấn nội bộ. "Sắp tới công ty áp dụng quy trình nhận hàng mới, và người giúp cả phòng làm quen với nó là chị Đinh Thị N, Phó phòng Kho vận, người đã chạy thử quy trình này ở chi nhánh Hải Phòng trong ba tháng qua. Xin mời chị N."
Diễn giả khách mời từ xa, nói trực tuyến. "Diễn giả tiếp theo đang kết nối với chúng ta từ Đà Lạt, nơi chị điều hành một hợp tác xã rau bốn mươi hộ. Chị sẽ kể cách hợp tác xã giữ được khách mua sỉ suốt mùa mưa. Xin mời chị Trịnh Thị O." Với diễn giả trực tuyến, nói thêm một câu kiểm tra âm thanh trước khi trao lời.
Giới thiệu cấp trên, người quen và diễn giả rất nổi tiếng
Diễn giả là giám đốc của chính bạn. Giữ giọng trang trọng như với khách ngoài, đọc đủ họ tên và chức vụ. Tránh những câu nội bộ như "sếp của chúng em" hay chuyện chỉ người trong phòng hiểu; khách mời từ đơn vị khác sẽ thấy lạc lõng. Có thể nhắc một việc cụ thể giám đốc đã làm liên quan đến đề tài, nhưng không khen tặng quá lời.
Diễn giả là bạn thân hoặc thầy cũ của bạn. Một câu nhắc mối quan hệ là đủ và thường làm hội trường ấm lên: "Người được mời tiếp theo từng là giáo viên chủ nhiệm của em ở lớp mười." Không kể kỷ niệm riêng dài, không gọi tên thân mật trên sân khấu.
Diễn giả ai cũng biết. Đây là lúc lời giới thiệu nên ngắn nhất, chừng ba câu. Thay vì đọc lại những thành tích công chúng đã biết, hãy nói vì sao ban tổ chức mời họ đến đúng sự kiện này. Câu đó vừa mới với khán giả, vừa cho diễn giả thấy họ được mời vì lý do cụ thể.
Diễn giả trẻ, ít danh hiệu. Đừng bù bằng tính từ. Một việc cụ thể họ đã làm, như dự án đã triển khai hay số học viên đã hướng dẫn, nói được nhiều hơn mọi lời khen và giúp khán giả tin họ ngay từ đầu.
Nói lời giới thiệu: giọng, ánh mắt và mười giây khi diễn giả bước lên
Lời giới thiệu viết hay vẫn có thể hỏng vì cách nói. Ba câu đầu nói với khán giả, ánh mắt nhìn khắp hội trường; câu cuối có tên diễn giả thì quay người về phía họ, giọng hơi cao lên và chậm lại ở họ tên. Sự chuyển hướng cơ thể đó báo hiệu cho hội trường biết lúc nào nên vỗ tay.
Mười giây khi diễn giả bước từ hàng ghế lên sân khấu là khoảng trống dễ gây lúng túng. Người dẫn nên đứng yên ở bục, vỗ tay cùng hội trường, chờ diễn giả tới gần rồi bắt tay hoặc gật đầu chào, trao micro nếu cần, sau đó lui về chỗ. Đừng nói thêm gì trong lúc này; câu đệm kiểu "xin mời, xin mời" lặp lại chỉ làm loãng khoảnh khắc mời.
Nếu diễn giả cần thời gian cắm máy hay mở bài trình chiếu, thống nhất trước với bộ phận kỹ thuật để màn hình sẵn sàng trước khi bạn bắt đầu giới thiệu. Trường hợp vẫn chưa xong, bạn có thể thêm một câu về đề tài để kéo dài vài giây thay vì đứng im chờ.
Những câu nên bỏ khỏi lời giới thiệu
Những câu dưới đây xuất hiện rất thường xuyên, nhưng không giúp khán giả hiểu thêm về diễn giả. Bỏ chúng đi, lời giới thiệu sẽ ngắn và sắc hơn.
- "Diễn giả không cần giới thiệu thêm." Nếu thật sự không cần, đừng nói câu này; cứ đọc tên và mời lên.
- "Chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực." Khó kiểm chứng và đặt áp lực lên người nói; thay bằng một việc cụ thể họ đã làm.
- Đọc liền năm chức danh. Chọn một chức danh liên quan nhất; các chức danh còn lại để trong tài liệu in.
- Kể trước nội dung bài nói. "Hôm nay anh sẽ cho chúng ta biết ba bí quyết…" làm mất phần mở bài diễn giả đã chuẩn bị.
- Đùa về tuổi tác, ngoại hình, tình trạng gia đình. Dù quen thân đến đâu, những câu này không hợp với sân khấu chung.
- "Xin một tràng pháo tay thật lớn." Hội trường sẽ tự vỗ tay khi nghe lời mời rõ ràng; câu thúc ép nghe như ở chương trình giải trí.
Câu hỏi thường gặp
Nên giới thiệu diễn giả bằng học hàm học vị hay bằng chức vụ?
Chọn danh xưng mà diễn giả muốn dùng và hợp với đề tài. Hội thảo khoa học thường đọc học hàm, học vị trước; buổi nói chuyện doanh nghiệp thường dùng chức vụ. Khi không chắc, hỏi thẳng diễn giả, đó là câu hỏi lịch sự và được đánh giá cao.
Có nên đọc lời giới thiệu từ giấy không?
Nên viết ra và mang theo thẻ, nhưng tập đến mức chỉ cần liếc. Riêng phần tên, chức danh và đơn vị thì nhìn thẻ đọc cho chính xác vẫn tốt hơn nói theo trí nhớ mà sai. Khán giả chấp nhận việc người dẫn nhìn thẻ khi đọc tên.
Diễn giả gửi sẵn lời tự giới thiệu thì có phải đọc nguyên văn?
Không bắt buộc, nhưng nên tôn trọng các chi tiết họ chọn. Bạn có thể rút gọn và sắp xếp lại theo khung bốn phần, rồi gửi lại cho họ duyệt. Phần lớn diễn giả vui khi thấy lời giới thiệu gọn hơn bản họ gửi.
Nhiều diễn giả liên tiếp thì giới thiệu thế nào cho khỏi đơn điệu?
Đổi phần mở đầu: lần thì mở bằng đề tài, lần thì mở bằng câu chuyện, lần thì mở bằng câu hỏi gửi khán giả. Giữ phần lời mời cuối cùng nhất quán. Mỗi lời giới thiệu cũng nên nối với bài trước một câu để chương trình có mạch.
Có nên nhắc giải thưởng, danh hiệu của diễn giả không?
Nhắc khi giải thưởng liên quan trực tiếp đến đề tài hoặc khi ban tổ chức muốn ghi nhận. Một giải thưởng là đủ, đọc đúng tên chính thức. Danh sách dài giải thưởng nên để trong tài liệu in hoặc màn hình.
Giới thiệu sai thông tin diễn giả thì xử lý ra sao?
Nếu diễn giả đính chính khi lên sân khấu, người dẫn chỉ cần gật đầu và nhận lỗi ngắn khi quay lại bục, không cần giải thích dài. Nếu bạn tự phát hiện ngay sau khi nói, sửa liền một câu: "Xin đính chính, anh là Phó giám đốc chứ không phải Giám đốc."