HanHanh.comHân Hạnh
Lời dẫn và phát biểu cưới hỏi

Phát biểu lễ dạm ngõ: lời ngỏ của nhà trai, lời đáp của nhà gái và mẫu nói ba phút

Lễ dạm ngõ nói gì cho phải: ai đứng ra nói, khung lời ngỏ năm phần của nhà trai, mẫu lời đáp của nhà gái và những câu nên tránh khi hai nhà mới gặp.

Two Vietnamese families sitting around a low wooden table in a living room in Ninh Binh, tea cups and a tray of betel and areca, an older man gesturing while speaking, faces turned away

Lời phát biểu trong lễ dạm ngõ chỉ cần ba đến năm phút cho mỗi bên: nhà trai giới thiệu người đến, nói rõ việc xin cho hai cháu được tìm hiểu tiến tới hôn nhân, ngỏ ý về các bước tiếp theo; nhà gái cảm ơn, nói ý của gia đình và hẹn bàn tiếp. Đây là buổi nói chuyện giữa hai gia đình chứ chưa phải buổi lễ có khách, nên lời nói càng gần gũi, rõ ràng càng tốt; văn hoa quá dễ thành gượng.

Bài này dành cho người được giao đứng ra nói: thường là bố chú rể, ông bác, ông chú trong họ, có khi là chính anh trai của chú rể khi bố mẹ ít nói. Phía nhà gái cũng vậy. Phần dưới có khung từng bước, mẫu lời tự viết để bạn thay tên người, cùng những chỗ người lần đầu nói hay vấp. Tên người trong mẫu đều là ví dụ giả định.

Lễ dạm ngõ là buổi nói chuyện, chưa phải buổi lễ lớn

Dạm ngõ, nhiều nơi gọi là chạm ngõ, ở miền Nam hay gọi là lễ nói hoặc đám nói, là lần đầu gia đình nhà trai chính thức đến nhà gái để đặt vấn đề. Trước đó đôi trẻ đã quen nhau, có khi bố mẹ hai bên đã gặp ở một bữa cơm. Nhưng buổi dạm ngõ mới là lúc hai nhà ngồi lại với tư cách hai gia đình sắp thành thông gia, và câu chuyện được nói ra thành lời trước mặt người lớn.

Thành phần thường gọn: bên nhà trai có bố mẹ, người đại diện nếu bố mẹ muốn nhờ, chú rể, đôi khi thêm một hai người thân; bên nhà gái có bố mẹ, ông bà nếu còn, cô dâu và vài người trong nhà. Lễ vật đơn giản, phổ biến ở miền Bắc là trầu cau, chè, rượu, bánh hoặc trái cây; mỗi vùng, mỗi nhà có cách riêng và hai bên thường đã hỏi nhau qua đôi trẻ. Thời gian cả buổi khoảng một đến hai tiếng, phần phát biểu chính thức chỉ chiếm vài phút đầu.

Vì vậy cái người nói cần nắm không phải là bài diễn văn dài mà là nhịp của cuộc trò chuyện: vào lời trang trọng một chút để đánh dấu buổi gặp có ý nghĩa, rồi chuyển sang trò chuyện thân mật về hai cháu, về gia cảnh, về các bước sắp tới. Người nói xong mà cả hai nhà đều thấy dễ chịu, cởi được sự ngại ngùng ban đầu, là đã làm đúng việc.

Ai đứng ra nói cho mỗi nhà và xưng hô thế nào

Chọn người nói là chuyện hai gia đình tự bàn, không có quy định cứng. Bảng dưới là cách phổ biến, kèm cách xưng hô cho tự nhiên khi người nói ở các vai khác nhau.

Người nóiKhi nào hợpCách xưng và gọi
Bố chú rể hoặc bố cô dâuBố quen nói trước đông người, hai nhà ngang vaiGọi bên kia là ông bà, anh chị theo tuổi; tự gọi là gia đình, nhà trai, nhà gái
Ông bác, ông chú trong họBố mẹ ngại nói, hoặc họ có người lớn tuổi được nể trọngGiới thiệu rõ quan hệ với chú rể, gọi bố mẹ cô dâu là ông bà hoặc anh chị
Anh trai, chị gái của chú rểBố mẹ đã mất hoặc ở xa, gia đình nhỏThưa hai bác, xưng em hoặc cháu, nói thay mặt bố mẹ và gia đình
Chú rể tự nói một đoạnThêm sau phần người lớn, ngắn một hai phútThưa hai bác, xưng cháu; nói về tình cảm và lời hứa với gia đình cô dâu

Nếu hai nhà chênh tuổi, cách gọi ông bà hay anh chị nên hỏi trước qua đôi trẻ để khỏi lúng túng. Một mẹo nhỏ là người đại diện nói "hai bên gia đình" thay cho đại từ nhân xưng ở những câu chưa chắc cách gọi.

Khung lời ngỏ của nhà trai năm phần

Lời ngỏ đầy đủ chỉ cần năm phần, mỗi phần vài câu. Viết ra năm dòng gợi ý trên một tấm thẻ là đủ để không quên ý.

  1. Chào và cảm ơn: chào ông bà, các bác, cảm ơn gia đình đã sắp xếp thời gian đón tiếp. Một câu về thời tiết hay đường đi cũng được, giúp không khí bớt căng.
  2. Giới thiệu người đến: người nói là ai, quan hệ thế nào với chú rể; bố mẹ chú rể, những người đi cùng. Giới thiệu chú rể sau cùng bằng tên, tuổi, công việc, một nét tính cách.
  3. Nói lý do: hai cháu đã tìm hiểu một thời gian, gia đình nhà trai thấy hai cháu hợp nhau, hôm nay đến xin phép được chính thức qua lại, cho hai cháu tiến tới hôn nhân.
  4. Ngỏ ý về các bước tiếp theo: gia đình mong được bàn với nhà gái về lễ ăn hỏi và ngày cưới vào lúc thuận tiện. Chỉ ngỏ, không đặt ngày trong phần phát biểu.
  5. Kết bằng lời mời và mong muốn: mong ông bà nhận chút lễ mọn và đón nhận cháu như con trong nhà; mời hai bên dùng trà để trò chuyện thêm.

Toàn bộ năm phần nói chậm mất khoảng ba phút. Nếu người nói thích dài hơn, phần nên kéo là phần giới thiệu chú rể: kể một chuyện thật, ngắn, cho thấy cháu là người thế nào. Đừng kéo phần lý do, vì nhắc đi nhắc lại chuyện xin phép dễ khiến nhà gái thấy bị thúc.

Mẫu lời ngỏ của đại diện nhà trai

Mẫu dưới là ví dụ giả định cho trường hợp ông bác ruột đứng ra nói thay bố mẹ chú rể. Bạn thay tên, quê quán, công việc, rồi đọc to vài lần để sửa những chữ không quen miệng.

"Kính thưa ông bà, thưa anh chị cùng gia đình. Trước hết, thay mặt gia đình nhà trai, xin cảm ơn ông bà và anh chị đã dành buổi sáng hôm nay đón tiếp. Xin được giới thiệu: người đứng đây là Nguyễn Văn A, bác ruột của cháu Nguyễn Minh Khôi. Đi cùng hôm nay có bố mẹ cháu là ông Nguyễn Văn B và bà Trần Thị C, cùng cô út của cháu. Cháu Khôi năm nay hai mươi tám tuổi, đang làm kỹ sư xây dựng, tính hiền, ít nói nhưng việc gì đã nhận thì làm tới nơi."

"Hai cháu Khôi và Thu Hà quen nhau đã gần hai năm. Qua những lần cháu Hà về chơi, cả nhà đều quý cháu, thấy hai cháu thương nhau và biết nhường nhịn nhau. Hôm nay gia đình nhà trai mang chút lễ mọn sang, xin phép ông bà, anh chị cho hai cháu được chính thức qua lại, để hai gia đình cùng tính chuyện lâu dài cho các cháu. Nhà trai mong khi thuận tiện, hai bên sẽ bàn tiếp về lễ ăn hỏi và ngày cưới. Kính mong ông bà, anh chị nhận lễ và thương cháu Khôi như con cháu trong nhà. Xin cảm ơn."

Đoạn mẫu cố ý dùng câu ngắn, mỗi câu một ý, để người nói có chỗ ngắt hơi. Phần "tính hiền, ít nói nhưng việc gì đã nhận thì làm tới nơi" là chỗ bạn nên thay bằng nhận xét thật về chú rể; nhà gái nghe câu khen chung chung kiểu "ngoan, giỏi" thì không đọng lại gì, còn một chi tiết thật thì nhớ lâu.

Mẫu lời đáp của nhà gái theo ba tình huống

Đồng ý vui vẻ. Đây là tình huống phổ biến nhất, vì đôi trẻ đã thưa chuyện trước. Ví dụ giả định: "Thay mặt gia đình, xin cảm ơn ông bà và anh chị nhà trai đã đến chơi. Cháu Thu Hà là con gái út trong nhà, được bố mẹ chiều nhưng biết lo. Qua những lần cháu Khôi đến, gia đình thấy cháu chững chạc, lễ phép. Hai cháu đã thương nhau thì gia đình nhà gái cũng vui lòng. Xin nhận lễ của nhà trai, và mong hai bên năng qua lại để bàn các việc tiếp theo cho chu đáo."

Đồng ý nhưng xin thêm thời gian cho các bước sau. Khi cô dâu còn đang học, đang làm việc xa, hoặc nhà gái có việc lớn trong năm. Lời đáp nên nói thẳng nhưng mềm: nhận lời cho hai cháu qua lại, rồi xin phép bàn ngày ăn hỏi sau khi cháu ổn định. Câu như "gia đình mong để cháu xong việc này rồi hai bên sẽ tính tiếp cho thong thả" giữ được thể diện cho cả hai bên.

Còn băn khoăn, chưa nhận lời ngay. Hiếm hơn, nhưng có. Người nói phía nhà gái không nên từ chối thẳng trước mặt chú rể. Cách lịch sự là cảm ơn, nói gia đình cần thêm thời gian để hiểu nhau, mời nhà trai dùng trà, và để việc trả lời sau qua kênh riêng giữa hai bố mẹ. Không nêu lý do trước đông người.

Một phần nhỏ cho cô dâu. Nhiều nhà để cô dâu nói một câu cảm ơn sau khi người lớn đáp lời: cảm ơn hai bác đã đến, mong được hai bác thương như con. Ngắn thôi, nói bằng giọng của chính cháu là đủ ấm.

Những câu nên tránh và chỗ hay vấp

Người nói lần đầu thường vấp ở những chỗ giống nhau. Đọc lại danh sách này trước khi đi để tránh.

  • Nói chuyện tiền bạc, sính lễ, số mâm quả ngay trong phần phát biểu. Những việc này để dành cho lúc trò chuyện sau, hoặc bàn riêng giữa bố mẹ.
  • Khoe gia thế, nhà cửa, chức vụ của họ hàng. Nhà gái cần nghe về chú rể, không cần nghe về ông chú làm to.
  • Đùa về chuyện "về làm dâu thì phải thế này thế kia". Câu đùa quen trong họ nhà mình có thể làm nhà gái chột dạ.
  • Gọi sai tên cô dâu, nhầm tên bố mẹ nhà gái. Hỏi đôi trẻ và ghi tên đầy đủ lên thẻ, kể cả cách đọc tên nếu tên lạ.
  • Đặt ngày ăn hỏi, ngày cưới như việc đã quyết. Chỉ ngỏ ý, để nhà gái có quyền góp lời.
  • Đọc nguyên văn từ điện thoại, cúi mặt suốt. Cầm tấm thẻ năm dòng, nhìn lên người nghe khi nói câu cảm ơn và câu xin phép.
  • Nói quá dài khi nhà gái đã mời trà. Thấy chủ nhà rót nước, đó là lúc nên vào phần kết.

Một chỗ vấp ít ai để ý: nói giọng quá to như đứng trên sân khấu. Phòng khách gia đình chỉ cần giọng đủ nghe, hơi chậm hơn lúc trò chuyện thường. Giữ giọng thấp và rõ khiến lời nói có vẻ chân thành hơn.

Tập trước ở nhà và chuẩn bị cho phần trò chuyện sau

Hôm trước buổi dạm ngõ, người đại diện nên ngồi với bố mẹ chú rể chừng nửa tiếng. Việc đầu tiên là thống nhất những gì sẽ nói: tên tuổi, công việc của chú rể, quãng thời gian hai cháu quen nhau, mong muốn về thời điểm ăn hỏi. Việc thứ hai là thống nhất những gì sẽ không nói, nhất là chuyện tài chính và chuyện ở riêng hay ở chung sau cưới; những điều này nếu nhà gái hỏi thì bố mẹ trả lời, người đại diện không tự quyết.

Sau đó đọc thành tiếng khung năm phần hai ba lần. Đọc trước gương hoặc đọc cho vợ, chồng, con nghe. Ghi lại những chữ hay líu lưỡi và thay bằng chữ dễ nói hơn. Nếu không quen nói trang trọng, cứ dùng lời thường; nhà gái đánh giá sự thành thật nhiều hơn là câu chữ.

Phần trò chuyện sau phát biểu thường kéo dài hơn nhiều. Chuẩn bị sẵn vài câu hỏi để giữ câu chuyện: hỏi về quê nội quê ngoại nhà gái, về công việc của bố mẹ cô dâu, về phong tục cưới hỏi bên đó để nhà trai biết mà chuẩn bị. Câu hỏi về phong tục rất hữu ích, vì nó mở đường cho việc bàn lễ ăn hỏi một cách tự nhiên, mà nhà gái lại cảm thấy được tôn trọng.

Cuối buổi, người đại diện nói một câu cảm ơn ngắn khi đứng dậy ra về, hẹn ngày gặp lại. Về nhà, nên ghi lại ngay những điều hai bên đã thống nhất, gửi cho đôi trẻ để các cháu cùng nắm, tránh mỗi người nhớ một kiểu.

Câu hỏi thường gặp

Lễ dạm ngõ có bắt buộc phải có người đại diện phát biểu không?

Không bắt buộc. Nhiều gia đình bố chú rể tự nói vài câu rồi chuyển sang trò chuyện. Có người đại diện thì buổi gặp trang trọng hơn và bố mẹ đỡ áp lực, nhưng điều quan trọng là có một người mở lời rõ ràng về việc xin cho hai cháu được tiến tới hôn nhân.

Nhà gái có cần chuẩn bị lời đáp trước không?

Nên có. Dù đôi trẻ đã thưa chuyện, bố cô dâu hoặc người đại diện vẫn nên nghĩ trước ba ý: cảm ơn nhà trai đã đến, nói vài câu về con gái mình, và ý của gia đình về các bước tiếp theo. Có sẵn ba ý thì không bị bất ngờ khi nhà trai nói xong.

Chú rể có nên tự phát biểu trong lễ dạm ngõ không?

Có thể, sau khi người lớn nói xong và nên ngắn, chừng một hai phút. Chú rể thưa với bố mẹ cô dâu về tình cảm của mình, xin phép được chăm sóc cô dâu và hứa lễ phép với gia đình. Không cần trang trọng, chỉ cần thật.

Có nên nói về ngày ăn hỏi, ngày cưới ngay trong lễ dạm ngõ không?

Phần phát biểu chỉ nên ngỏ ý. Việc chốt ngày thường bàn trong phần trò chuyện sau hoặc ở lần gặp riêng giữa bố mẹ hai bên, vì còn phụ thuộc lịch làm việc của đôi trẻ, việc nhà và tập quán từng nơi. Nhà gái thường muốn có thời gian góp ý.

Bố mẹ chú rể ở xa không đến được thì ai nói thay?

Một người thân có vai vế trong họ, như ông bác, ông chú hay anh trai, có thể đứng ra đại diện. Người nói nên mở đầu bằng việc thưa rõ lý do bố mẹ chú rể vắng mặt và lời gửi của bố mẹ, để nhà gái hiểu đây vẫn là ý của gia đình, không phải sự sơ sài.

Lời phát biểu dạm ngõ ở miền Nam có khác miền Bắc không?

Cấu trúc gần giống nhau: chào, giới thiệu, nói lý do, ngỏ ý bước tiếp theo, cảm ơn. Khác chủ yếu ở cách gọi tên lễ, cách xưng hô và lễ vật mang theo. Cách chắc nhất là hỏi trước qua đôi trẻ xem nhà gái quen gọi thế nào để dùng cho đúng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138