HanHanh.comHân Hạnh
Kỹ năng tự dẫn chương trình

Mở đầu khi dẫn chương trình lần đầu: 30 giây từ lúc bước ra đến câu thứ ba

Người lần đầu cầm micro nên làm gì trong 30 giây đầu: bước ra, chờ hội trường lặng, câu chào, tự giới thiệu, báo chương trình và câu mẫu để tập.

Young Vietnamese woman stepping onto a small hotel ballroom stage in Da Nang holding a microphone and index cards, seen from behind, guests at round tables softly blurred

Ba mươi giây đầu tiên quyết định gần hết cảm giác của cả buổi: người dẫn bước ra vững, chờ hội trường lặng xuống, nói câu chào rõ ràng rồi báo cho mọi người biết sắp có gì, thì phần sau chỉ còn là đi theo kịch bản. Ngược lại, nếu câu đầu bị nuốt mất vì micro chưa bật, hay người dẫn vừa đi vừa nói khi khách còn đang rót nước, thì phải mất vài phút mới kéo được sự chú ý trở lại.

Bài này dành cho người được giao cầm micro lần đầu: nhân viên hành chính dẫn buổi tổng kết, cô giáo dẫn lễ ở trường, người con trong nhà dẫn tiệc mừng thọ, chủ quán tự dẫn buổi khai trương. Phần dưới chia nhỏ 30 giây ấy thành từng nhịp, có câu mẫu tự viết để bạn điền tên đơn vị, và có cách tập cho thuộc mà không bị đọc như trả bài.

Vì sao 30 giây đầu khó hơn cả chương trình

Phần lớn người mới không vấp ở giữa chương trình mà vấp ngay lúc bắt đầu. Lý do khá dễ hiểu: lúc đó cơ thể còn đang ở trạng thái hồi hộp cao nhất, tim đập nhanh, hơi thở ngắn, mắt chưa quen ánh đèn, tai chưa quen tiếng vọng của chính mình qua loa. Đến phút thứ năm, cơ thể đã thích nghi; nhưng ở giây thứ năm thì chưa. Vì thế, đoạn mở đầu cần được chuẩn bị kỹ hơn mọi đoạn khác, thậm chí thuộc lòng, trong khi các đoạn sau có thể nhìn kịch bản.

Lý do thứ hai nằm ở phía người nghe. Khi chương trình chưa bắt đầu, khách đang làm việc riêng: chào hỏi nhau, tìm chỗ ngồi, xem điện thoại, trẻ con chạy quanh. Người dẫn không chỉ nói câu đầu tiên mà phải chuyển cả một căn phòng từ trạng thái lộn xộn sang trạng thái nghe. Việc đó không làm được bằng giọng to, mà bằng một chuỗi tín hiệu nhỏ: nhạc nền hạ xuống, người dẫn đứng yên ở vị trí, im lặng vài giây, rồi mới cất lời.

Lý do thứ ba: câu đầu tiên định ra giọng của cả buổi. Mở đầu bằng câu đùa thì khách chờ đợi một buổi vui; mở đầu trang trọng thì khách ngồi thẳng lưng. Người mới thường bắt chước MC chuyên nghiệp trên truyền hình, dùng những câu rất kêu, rồi sau đó không giữ nổi giọng ấy. Cách an toàn hơn là mở đầu bằng giọng mà bạn giữ được suốt hai tiếng, tức là gần với cách bạn nói chuyện lịch sự hằng ngày, chỉ chậm hơn và rõ hơn một chút.

Chia 30 giây thành sáu nhịp

Đây là khung chung cho hầu hết các buổi lễ và sự kiện vừa và nhỏ. Thời gian ghi trong ngoặc là ước lượng, bạn sẽ tự điều chỉnh khi tập.

  1. Bước ra và đứng vào vị trí (khoảng 5 giây). Đi bằng nhịp bình thường, không chạy, không vừa đi vừa chỉnh micro. Dừng ở điểm đã đánh dấu từ lúc tổng duyệt, hai chân đứng vững, mặt hướng về phía khách.
  2. Chờ lặng (3 đến 5 giây). Nhìn một lượt khắp phòng, mỉm cười nhẹ. Đây là lúc khó nhất vì người mới rất sợ khoảng im lặng, nhưng chính khoảng lặng này làm khách tự hạ giọng. Nếu phòng vẫn ồn, nói một câu rất ngắn như "Xin kính chào quý vị" rồi dừng tiếp vài giây.
  3. Câu chào (khoảng 5 giây). Một câu, gọi đúng đối tượng chung: quý vị đại biểu, quý khách, thầy cô và các em, bà con họ hàng. Chưa cần đọc tên từng người.
  4. Tự giới thiệu (khoảng 5 giây). Tên bạn và vai trò trong buổi này, ví dụ người được ban tổ chức phân công dẫn chương trình.
  5. Nói buổi này là gì (khoảng 5 giây). Tên sự kiện, lý do mọi người có mặt, bằng một câu đời thường.
  6. Báo bước tiếp theo (khoảng 5 giây). Cho khách biết ngay điều gì sắp diễn ra: tuyên bố lý do, chào cờ, mời một tiết mục mở màn. Câu này là cây cầu để bạn rời khỏi đoạn mở đầu.

Sáu nhịp này không có nhịp nào dài. Người mới hay phạm lỗi nhồi quá nhiều vào phần mở: cảm ơn thời tiết, kể lịch sử đơn vị, giới thiệu đại biểu, đọc thông điệp. Những việc đó đều có chỗ riêng phía sau. Ba mươi giây đầu chỉ cần làm một việc: cho khách biết ai đang nói, đang ở đâu, sắp có gì.

Câu mẫu cho ba kiểu không khí

Các câu dưới đây tự viết cho bài này, tên người và đơn vị đều là ví dụ giả định. Bạn chọn cột hợp với buổi của mình rồi thay tên vào. Phần kho câu chào theo nhiều mức trang trọng có bài riêng ở danh mục lời chào, chuyển tiếp của trang; ở đây chỉ là bộ đủ dùng cho đoạn mở.

NhịpThân mật (tiệc gia đình, liên hoan)Lịch sự (khai trương, tổng kết công ty)Trang trọng (lễ kỷ niệm, khai giảng)
Câu chào"Cả nhà ơi, xin cho con được phép nói vài lời.""Xin kính chào quý khách và toàn thể anh chị em Công ty X.""Kính thưa quý vị đại biểu, thưa các thầy cô giáo cùng toàn thể các em học sinh."
Tự giới thiệu"Con là Minh, con út của bố mẹ, hôm nay xin phép được dẫn buổi mừng thọ.""Em là Lan, phòng hành chính, được Ban giám đốc giao dẫn chương trình hôm nay.""Thay mặt Ban tổ chức, xin được dẫn chương trình buổi lễ, em là Nguyễn Thu Hà, giáo viên tổ Ngữ văn."
Buổi này là gì"Hôm nay cả nhà về đông đủ để mừng bà tròn tám mươi tuổi.""Hôm nay chúng ta cùng nhìn lại một năm làm việc và cảm ơn nhau.""Hôm nay nhà trường long trọng tổ chức lễ khai giảng năm học mới."
Bước tiếp theo"Trước hết, mời cả nhà cùng nhìn lên màn hình xem lại vài tấm ảnh của bà.""Mở đầu chương trình, mời anh chị em cùng xem đoạn phim một năm nhìn lại.""Xin mời quý vị đại biểu và toàn thể các em đứng lên làm lễ chào cờ."

Để ý rằng ở cột trang trọng, người dẫn xưng theo vai: "thay mặt Ban tổ chức", "em". Cách xưng hô này giữ được sự khiêm tốn mà không làm câu nói bị khô. Trong một buổi, chọn một cách xưng và giữ từ đầu đến cuối.

Những lỗi làm hỏng câu đầu tiên

Nói khi micro chưa sẵn sàng. Câu chào bị mất nửa đầu vì người lo âm thanh chưa đẩy tiếng lên. Thoả thuận từ trước: bạn đứng vào vị trí, nhìn về phía bàn âm thanh, đợi cái gật đầu rồi mới nói. Nếu không có người lo âm thanh riêng, tự bật micro từ trong cánh gà và thử bằng một tiếng gõ nhẹ trước khi bước ra.

Thổi hoặc gõ vào micro trước khách. Thói quen "a lô, a lô, một hai ba" ngay trên sân khấu làm buổi lễ mất vẻ chỉn chu. Việc thử micro thuộc về lúc tổng duyệt hoặc trước giờ khách vào.

Xin lỗi trước khi bắt đầu. Câu kiểu "em không quen nói trước đông người, có gì sai sót mong mọi người bỏ qua" khiến khách bắt đầu soi lỗi. Lời khiêm tốn nếu có thì để ở cuối buổi, khi cảm ơn.

Đọc tên đại biểu ngay câu đầu. Danh sách đại biểu là một phần riêng, thường nằm sau lời tuyên bố lý do. Đưa vào câu chào mở đầu thì câu bị dài, hơi bị hụt và dễ đọc sai thứ tự.

Đùa khi chưa biết khán giả. Câu đùa mở màn chỉ an toàn khi bạn biết rõ người nghe, như trong tiệc gia đình. Ở hội nghị khách hàng hay buổi lễ có đại biểu, một câu đùa rơi vào im lặng sẽ khiến bạn càng run hơn.

Nhìn xuống giấy suốt đoạn mở. Đoạn mở nên thuộc lòng để mắt bạn ở trên khách. Kịch bản cầm tay chỉ dùng từ đoạn thứ hai trở đi.

Tập đoạn mở đầu cho thuộc mà không như đọc thuộc lòng

Thuộc lòng không có nghĩa là học từng chữ như học bài. Cách hiệu quả với đa số người mới là thuộc theo ý: nhớ sáu nhịp, mỗi nhịp một từ khoá, rồi nói lại bằng lời gần đúng. Viết sáu từ khoá lên một tấm thẻ nhỏ: chào, tên, buổi gì, mời. Mỗi tối trong tuần trước sự kiện, nói to đoạn mở ba lần, mỗi lần đổi một chút cách diễn đạt. Đến ngày thứ ba, bạn sẽ tự thấy một phiên bản trôi nhất và nó tự nằm lại trong đầu.

Tập đứng chứ không ngồi. Cơ thể nhớ tư thế. Nếu bạn tập khi ngồi trên ghế, lúc đứng trên sân khấu, cảm giác sẽ lạ và câu chữ dễ bay mất. Nếu có thể, cầm một vật có kích thước như micro, ví dụ cái lược hay chai nước nhỏ, để quen cảm giác một tay bận.

Ghi âm bằng điện thoại một lần rồi nghe lại. Đa số người tự nghe sẽ phát hiện hai điều: mình nói nhanh hơn mình nghĩ, và cuối câu bị hạ giọng làm mất chữ. Tập lại với chủ ý chậm hơn và giữ hơi đến hết chữ cuối. Nếu có người thân chịu ngồi nghe, nhờ họ chỉ nói một điều: đoạn nào nghe như đang đọc. Đó là đoạn bạn cần sửa lời cho gần với lời nói hơn.

Buổi tổng duyệt, nếu có, hãy tập đoạn mở đúng trên sân khấu thật, với micro thật, đứng đúng vị trí. Chỉ cần làm một lần, bạn sẽ biết tiếng mình vọng lại thế nào, đèn chiếu vào mắt ra sao, và bước ra mất mấy giây. Những thứ nhỏ ấy là nguyên nhân của phần lớn sự lúng túng ở giây đầu tiên.

Khi phòng không chịu lặng: vài cách xử lý nhẹ nhàng

Có những buổi, nhất là tiệc đông người hoặc sự kiện ngoài trời, khách vẫn ồn sau câu chào đầu. Đừng cố nói to át tiếng ồn; hãy thử lần lượt các cách dưới đây.

  • Nhờ người lo âm thanh tắt hẳn nhạc nền vào đúng lúc bạn bước ra. Sự đổi từ có nhạc sang không nhạc là tín hiệu mạnh hơn mọi lời nói.
  • Chào hai lần, lần sau chậm và thấp giọng hơn lần đầu. Giọng thấp làm người ta phải chú ý để nghe, trong khi giọng to chỉ làm tăng mức ồn chung.
  • Gọi đích danh một nhóm, theo hướng mời chứ không trách: "Xin mời các anh chị ở bàn phía cuối cùng hướng lên sân khấu".
  • Dùng một câu báo thời gian: "Chỉ còn ít phút nữa chương trình xin phép được bắt đầu, kính mời quý vị ổn định chỗ ngồi". Câu này cho khách vài giây để kết thúc câu chuyện đang dở.
  • Ở tiệc gia đình, nhờ trước một người lớn có uy tín trong nhà đứng gần sân khấu; khi người ấy quay về phía sân khấu, những người khác sẽ làm theo.
  • Nếu vẫn ồn sau hai lần, đi thẳng vào nhịp mời tiết mục đầu tiên. Một tiết mục văn nghệ hay đoạn phim ngắn sẽ kéo sự chú ý tốt hơn lời nói.

Điều quan trọng là giữ thái độ dễ chịu. Khách đến dự để vui; giọng trách móc từ sân khấu sẽ làm không khí chùng xuống ngay từ đầu, và bạn sẽ phải gồng mình gỡ lại suốt phần sau.

Một đoạn mở hoàn chỉnh để tham khảo

Dưới đây là đoạn mở cho buổi tổng kết cuối năm của một công ty nhỏ, ví dụ giả định, đọc ở tốc độ bình thường mất khoảng 35 giây. Bạn có thể dùng làm khung rồi thay chi tiết.

"Xin kính chào Ban giám đốc, kính chào quý khách mời và toàn thể anh chị em Công ty X. Em là Trần Ngọc Lan, phòng hành chính, hôm nay được giao dẫn chương trình. Tối nay chúng ta có mặt ở đây để cùng nhìn lại một năm làm việc, cảm ơn những người đã góp sức và cùng nhau đón năm mới. Chương trình kéo dài khoảng hai tiếng, gồm phần tổng kết, phần vinh danh và tiệc liên hoan. Mở đầu, kính mời anh chị em cùng hướng lên màn hình theo dõi đoạn phim một năm nhìn lại."

Đoạn này có đủ sáu nhịp, thêm một câu báo thời lượng để khách yên tâm. Không có câu nào khó đọc, không có tên đại biểu, không có con số. Lan cứ việc nói chậm, nhìn khách, và rời sân khấu nhường chỗ cho đoạn phim với tâm trạng nhẹ nhõm. Đó chính là mục tiêu của đoạn mở: cho người dẫn một khởi đầu vững để mọi phần sau đều dễ hơn.

Khi đã quen, bạn có thể thêm một chi tiết riêng của buổi đó vào nhịp thứ năm, ví dụ một câu về điều đặc biệt của năm vừa qua hay của ngày hôm nay. Nhưng ở lần đầu, hãy giữ đoạn mở đơn giản. Người nghe nhớ một khởi đầu điềm tĩnh lâu hơn một câu mở hoa mỹ.

Câu hỏi thường gặp

Đoạn mở đầu khi dẫn chương trình nên dài bao lâu?

Với buổi lễ hay sự kiện vừa và nhỏ, khoảng 30 đến 45 giây là đủ: chào, tự giới thiệu, nói buổi này là gì và mời phần đầu tiên. Lời tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu là các phần riêng phía sau, không gộp vào đoạn mở.

Có nên mở đầu bằng một câu đùa cho bớt căng thẳng không?

Chỉ nên đùa khi bạn biết rõ người nghe, như tiệc gia đình hay liên hoan nội bộ thân quen. Ở buổi có đại biểu hoặc khách lạ, một câu đùa không ai cười sẽ khiến bạn run hơn. Một nụ cười và giọng nói ấm đã đủ làm không khí dễ chịu.

Nếu quên mất câu đầu tiên khi đã đứng trên sân khấu thì làm sao?

Dừng lại, thở ra chậm, nhìn tấm thẻ từ khoá đã chuẩn bị. Khách không biết bạn định nói gì nên vài giây im lặng trông như sự điềm tĩnh. Nếu vẫn bí, nói câu chào đơn giản nhất và đi thẳng sang mời phần đầu tiên.

Người dẫn có cần giới thiệu tên mình không?

Nên có, vì khách cần biết ai đang điều khiển buổi. Một câu ngắn gồm tên và vai trò là đủ. Ở tiệc gia đình, giới thiệu theo quan hệ, ví dụ con út trong nhà, thường gần gũi hơn đọc họ tên đầy đủ.

Có nên đọc đoạn mở đầu từ giấy không?

Nên thuộc đoạn mở để mắt nhìn khách, vì đây là lúc khách đánh giá người dẫn nhiều nhất. Chỉ cần thuộc theo ý, mỗi nhịp một từ khoá. Từ đoạn thứ hai trở đi, bạn có thể nhìn kịch bản cầm tay bình thường.

Phòng vẫn ồn sau câu chào thì có nên nói to hơn không?

Không nên cố át tiếng ồn. Hãy nhờ tắt nhạc nền, chào lại chậm và thấp giọng hơn, hoặc dùng câu báo thời gian để khách ổn định. Nếu vẫn ồn, mời ngay một tiết mục hoặc đoạn phim để kéo sự chú ý.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138